کميسيون به د عدالت او انساني کرامت دساتلو غږ اوچت وساتي

 شپږ کاله وړاندې د افغانستان په تاريخ کې د لومړى ځل لپاره په هيواد کې د بشري حقونو د وضعيت د څيړلو او څارنې په موخه د نړيوالو پريکړوپه رڼاکې د افغانستان د بشري حقونو خپلواک کميسيون ديوه خپلواک ارگان په توگه، د دولت له درى گونوارگانونو (اجراييه مقننه او قضاييه) نه جلا خو د هيوادني نظام د جوړښت د يوې برخې په توگه جوړ او رامنځته شو.

د افغانستان د بشري حقونو خپلواک کميسيون د ملگروملتونو د پريکړى او د پاريس اصولوپه رڼاکې، په 2001 زيږديږ کال د بن د موافقت ليکونو سره سم د لنډ مهالى ادارې د مشر د 1381 لمريزکال د غبر گولي مياشتې د شپاړسمى نيټى د فرمان له مخې جوړشو.

د افغانستان اساسي قانون چې په 1384 لمريز کال کې د لويي جرگې لخوا تصويب او د ولسمشر لخوا لاسليک شو، د افغانستان د بشري حقونو د خپلواک کميسيون دلازيات حقوقي مشروعيت په موخه په (58)، ماده کې ليکي: دولت په افغانستان کې د بشر د حقوقو د رعايت د څارنې، ښه والي او ملاټر لپاره د افغانستان د بشر د حقوقو خپلواک کميسيون جوړوي.

هر څوک کولاې شي د خپلو بشري حقونو د نقص په صورت کې دې کميسيون ته شکايت وکړي. کميسيون کولاى شي د افرادو د بشري حقوقو د نقص موارد مربوط قانوني څانگوته راجع کړي او د هغوى له حقوقو څخه په دفاع کې مرسته وکړي.

ددې کميسيون جوړښت او د کار ډول يې د قانون له ليارې تنظميږي.

د پورتنۍ مادى په رڼاکې د افغانستان د بشري حقونو د خپلواک کميسيون د جوړښت، دندواو واکونو قانون په 1384 لمريز کال دوزيرانو شورا لخوا تصويب او دولسمشرله لاسليک وروسته نافذ شو.

په دې توگه کميسيون په يوه حقوقي او قانوني اډانه کې او ديو لړتجربولاسته راوړلو سره دخپلو فعاليتونو او هڅو د پراخوالى لپاره دهيواد اوسيدونکو د بشري حقونو د ساتنې، څارنې او ملاتړ په موخه خپلى هلى، ځلى گړندې کړې.

څرگنده ده چې په هيواد کې او ږدوجگړو د اولس د بشري حقونو څخه د سرغړونو پر يمانه غميزې رامنڅته کړيدي چې آن تر اوږده مهاله به دانديښنې وړ وي.

داهم جوته ده چې د تاريخ په اوږ دوکې زموږ داولس د بشري حقونو د ساتنې او رعايت په اړه ډيره لږه پاملرنه شويده، خو په تيرو دريوليزو کې داکار ډير پراخه بڼه خپله کړې او زموږ خلک يې د بشري او انساني حقونو له اړخه ډېر ځپلى دي، چې بنسټيز او عمده لاملونه يې داسى لنډوو: زورواکي، خپلسري، ناامني، بي ثباتي، بې عدالتي او د قانون نه واکمني. دا ددې سبب شوي چې زموږ داولس لږ ترلږه لومړني انساني حقونه او بياورسره نور سياسي، اقتصادي او ټولنيزحقونه ترپښولاندې شي.

خو د بله خوا، دافغانستان د بشري حقونو د خپلواک کميسيون د جوړيدو شپږ کاله کېږي، دغه عمر به ډير لږوي چې په يو داسى هيواد کې چې هلته له بشري حقونو څخه د سرغړونو بهير پراخ و لاهمداسى په زورکې روان وي، مخه يې ونيول شي.

د افغانستان د بشري حقونو خپلواک کميسيون د خپلو بنسټيزو موخو په رڼاکې چې په هيواد کې د بشري حقونو ساتنه، څارنه او ملاتړدې يولړگامونه پورته کړيدي، د خپلو بشري او اساسي حقونو د پيژندنې لپاره داولس د ذهنونو رو ښانتيا، د سرغړونو څيړنه او رسينو له لارې خلکوته د هغوې رسولو. دولتي ارگانونو او اړوندو څانگوته ددغو سرغړونو په اړه خبرتيا ورکول او په دې اړه ديو لړسپارښتنو او وړانديزونو سپارل، ددغوگامونه يوه بيلگه ده.

دا بايد هيره نشي چې د افغانستان د بشري حقونو خپلواک کميسيون اجرايي واک نلري، يوازى او يوازې له بشري حقونو څخه څارنه، ساتنه اوملاتړ ددغه کميسيون د فعاليتونو زړې جوړوي.

ستونزى پريمانه دي، خوبياهم کميسيون هوډ کړې چې د هيوادوالو د بشري حقونو د ژغورنې، ملاتړ او ساتنه لپاره خپلى هلې، ځلې گرمې اوتودې وساتي او په دغه لارکې به د هرډول ستونزو په زغملو سره د بشري حقونو د دفاع، د عدالت دپلي کولو او د انساني کرامت ددرناوې لپاره خپل غږ اوچت او لاغښتلې کړي.

از وعده تا عمل، نگاهی به برخی از دغدغه‌های جامعه‌ی معلم

نیما

"با شنیدن صدای قال ماقال شاگردانی كه از صنف بلند شده بود، وارد  آنجا شـده، معلمی را دیـدم كه با بدن  نیمه جانش پای تخته‌ی سیاه و بر روی گج های ریخته شده افتاده است و از تنفس ضعیفش گـرد كچ و خـاك به هوا پراكنده است..." عزت الله حبیب زاده، معلمی كه از تلخی ها و مشكلات زندگی‌اش به عنوان یك معلم حرف می‌زند. او جریانی را به بیان می‌نشیند كـه سخت تكان دهنـده بوده، در حقیقت نوعی اخطاری است برای تمام ما بخصوص مسؤولان وزارت معارف و در نهایت حكومت و دولت افغانستان. او ادامه می‌دهد: "اندام استخوانی و لاغر او( معلمی كه ضعف نموده بود) همراه با رنگ پریده‌ی  پوست و چشمان فرو رفته و خواب آلودش به خوبی نشان می‌داد كه  به سوء تغذیه‌ی شدیدی دچار  است. با معاینه‌ی طبی او، این مورد كاملا ثابت شده، مشخص گردیده است كه از چند روز به این طرف این معلم چیزی نخورده است و ضعف او نیز ناشی از گرسنگی است.
تكان دهنده ترین قسمت این جریان وقتی است كه معلمان این لیسه تصمیم می گیرند تا برای نجات یك همصنف گرسنه‌ی خود كمك جمع آوری نمایند. آقای ...! (خطاب به گفتگو كننده) آن لحظه یكی از بد ترین لحظات زندگی معلمی من است. زیرا همان لحظه بود كه من عمق بیچارگی و فقر صنف خود را كه صنف معلم است درك نموده، متوجه شدم كه هیچ یكی از ما بالاتر از یك صد افغانی در جیب خود نداریم. بودند كسانی كه حتا یك افغانی هم در جیبش نداشته، با نگاه سرگردان، برای دریافت قرض به این و آن كه خود سرگردان تر از دیگران بود، می‌نگرستند. در حقیقت این نمای بسیار واضحی از وضعیت اقتصادی معلمان یا كسانی است كه باید آینده سازان این سرزمین را تربیت كنند. این ماجرا آنچنان برایم سنگین تمام شده است كه تصمیم دارم هرچه زود تر تمام تعهدات خودم را نسبت به مردم و آینده‌ی فرزندان كشورم فراموش نموده، دنبال كاری بروم كه حد اقل بیشتر از صد افغانی در جیبم داشته باشم. من هرگز دوست ندارم وقتی از كار بر می‌گردم و بچه هایم به من سلام می‌دهد از نداشتن پول ساجق و بیسكویت آن ها رو برگردانم. چیزی كه بار بار برایم اتفاق افتاده است و در مواردی حتا اعتبارم را نزد كودكان خورد سالم زیر سوال برده است. من خاطره های بسیاری از فقر و بیچارگی ام دارم؛ بار بار اتفاق افتاده است كه فاصله‌ی بین مكتب و خانه ام را كه بیشتر از بیست كیلو متر می‌باشد پای پیاده طی نموده ام زیرا آن روز هیچ پولی در جیبم نداشته ام تا كرایه‌ی ملی بس را پرداخت كنم و چه بسا پیش آمده است كه روز تمام را با شكم گرسنه بسر برسانم. من باور دارم هیچ معلمی این جرأت را ندارد تا یك روز با اطمینان در یكی از رستورانت های شهر وارد شده، یك وعده غذای خوب بخورد. این ها در مجموع به این دلیل است كه تمام معاش یك معلم كه چشم همه‌ی اعضای خانواده به او دوخته شده است تنها به میزانی است كه باید در آخر هر ماه صاحب خانه از بابت كرایه‌ی خانه ببرد. من تعدادی زیادی از معلمان را می‌شناسم كه مجبورند بخشی از روز حتا روز های جمعه را، كار گری كند تا مبلغی را برای سیر نمودن شكم خود و فرزندانش پیدا نماید. سال هاست كه صدای فقر و بیچارگی معلمان ما بلند بوده است و ده ها مورد اتفاق افتاده است كه معلمی تحت فشار فقر و ناداری خودكشی كرده و یا با تمام عشق و علاقه‌یی كه به شغلش داشته است مجبور به ترك آن شده و به كاری دیگری رو آورده است. اما هنوز هیچ كار مهمی برای این صنف انجام نشده است و آن‌ها همچنان گرسنه و فقیر و منتظر به سر می‌برند.

بریالی كتوازی (لیسه‌ی ابن سینا):

"وقتی از وضعیت معلمان می پرسی خوب است كه به زندگی معلمی فكر كنی كه در نزدیكی خانه‌ی خودت زندگی می كند. برو و ببین كه چه روزگاری دارد. به بچه های او نگاه كن ببین چه می پوشد. و به دست های او نگاه كن وقتی از خرید برمی‌گردد. روز های عید و برات او را بیاد بیاور و سفره‌ی خانه اش را خوب نگاه كن ببین چه می‌بینی. به شكوه های دل خانواده اش گوش بده، ببنین چه می گویند. به روز های آخر ماه او فكر كن و به چهره‌ی قرضدار او كه در برابر صاحب خانه قرار داشته و مهلت برای پرداخت قرضش می طلبد. به اندوه او ببین كه همیشه غرقش نموده است و به نگاهی او بنگر كه چه قدر پریشان و سرگردان است.
لطفا به آن سو (اشاره به طرف مقابل و صف معلمانی كه نشسته بودند) نگاه كن و چهره‌ی آن یكی از معلمان یا همكاران مرا ببین، به دریشی او نگاه كن و حدس بزن چه قدر عمر دارد به بوت های پاره‌ پاره‌ی او نگاه‌كن و به دست های خشك و استخوانی او كه در چه وضعیتی قرار دارد دقت كن. بدون شك می فهمی كه ما معلمان فرزندان این كشور چه وضعیتی داریم.
باور كن من سالهاست كه این آقا را می شناسم و نیز می دانم او یكی از بهترین معلمان این لیسه است او توانا ترین مدرس فزیك در میان هم قطاران خودش است. ولی از همان اول تا امروز من متوجه نشده ام كه او دریشی دیگری بپوشد. بدون شك این به این معنی نیست كه او نمی خواهد دریشی نوی داشته باشد بلكه او توان خرید این دریشی را ندارد.
او با همین سن و سالی كه احتمالا بیش از شصت سال باشد هر روز با پای پیاده از خانه‌ی خودش تا این جا آمده و دو باره بر می‌گردد. كاری كه تكرار آن حتا برای یك جوان نیز خسته كننده بوده، مشكل به نظر می رسد.
من همیشه در دكان های لیلامی فروشی كسانی را می بینم كه یا خود معلم بوده یا یكی از اعضای خانواده‌ی معلم است. من با اطمینان گفته می توانم كه معلمان تنها صنفی است كه عمدتا به فقر و مشكلات اقتصادی گرفتار بوده، همیشه از این بابت رنج می‌برد."

خانم ... (نخواست كه نامش ذكر گردد - لیسه‌ی زینب كبرا دشت برچی):

"می‌گویند معلمی شغل مقدسی است ولی دركشور ما من باور دارم معلمی شغلی مفلسی، فقر، دربدری و بی عزتی است. باور كنید من سال هاست كه معلمم ولی یك روز خدا اتفاق نیفتاده است كه پول دار باشم و نیاز های خانه ام پوره باشد. من و تمام خانواده ام همیشه از فقر رنج می بریم. من یك زنم و شوهرم مرد كارگری است كه روزانه‌كاری می‌كند. حتا در آمد هردوی ما نمی‌تواند برای مصارف خانواده‌ی شش نفری ما كافی باشد. از اول عمر تا امروز حسرت یك خانه را كه از خود ما باشد داریم ولی با در آمدی كه تا كنون داشته ایم حتا بعضی از روز ها گرسنه بودیم چه رسد به این‌كه صاحب خانه‌یی شویم.
هر وزیری نوی كه می آید در این آرزو هستیم تا مشكل ما را حل كند حد اقل معاش ما را تا آن جا بالا ببرد كه نان بخور و نمیری برای خانواده‌ی ما شود. من از بس وعده و ...  از مقامات مسؤول بخصوص شخص وزیر معارف شنیده ام، دیگر به هیچ گپ این ها باور ندارم بخصوص از یك سال به این طرف كه هر روز مصاحبه است و كنفرانس مطبوعاتی كه جناب وزیر به ما وعده‌ی بالا رفتن معاش را می دهد ولی تا كنون حتا یك مورد هم كار عملی را ندیده ایم. می‌گفتند زمین و یا خانه برای معلمین می دهند نمی دانم كجا شد این زمین ها و خانه ها؟
بار ها شخص آقای كرزی وعده‌ی افزایش معاش معلمان را داده است ولی هنوز كه هنوز است این گفته ها عملی نشده است نمی دانم چه قدر وقت خواهد گرفت تا حد اقل وعد‌ه‌ی شخص رئیس دولت عملی شود؛ وعده‌هایی كه حد اقل از پنج سال به این طرف تكرار می شود ولی عملی نمی‌گردد."

خانم ... (نخواست نامش ذكر گردد لیسه‌ی سوریا):

راستی اگر ما به معاش معلمی فكر كنیم این معاش آنقدركم و ناچیز است كه حتا كرایه‌ی رفت و آمد ما هم نمی‌شود. من خودم در پهلوی معملی خیاطی می‌كنم و در حقیقت معلمی شعل دومم است من بیشتراز معلمی به خیاطی ام فكر می كنم چون این خیاطی است كه مرا نان می‌دهد نه معلمی.
این تنها من نیستم كه این كار را می‌كنم اگر شما از دیگر معلمان هم بپرسید این جواب را خواهد داد زیرا همه نان نیاز دارد و معلمی نمی‌تواند نیاز مندی های آن ها را بر آورده نماید. بنا بر این همه مجبوریم تا كار یا شغل اول خود را پیدا كرده، مصارف زندگی خود را تهیه كنیم. امروز در افغانستان معلمی تنها یك مصروفیت است كه باید در اوقات بیكاری به آن فكر كرد. اگر چه می‌دانم این كار چه قدر بد و مخرب می باشد. ولی وقتی معلم گرسنه باشد نیز نمی‌تواند كارخوبی را انجام دهد.
وقتی دولت به نیاز مندی های معلمان جدی تر فكر نكند خوب معلم مجبور است خودش به نیاز مندی های به خصوص اقتصادی خود، فكر كند. در غیر این صورت گرسنه می‌ماند. برای همین هم است كه همه بیشتر از معلمی به كار دیگری فكر كنند كه او را نان داده می‌تواند."
در آمد آمد سوم جوزا (روز معلم) تعداد زیادی از معلمان كشور دست به اعتصاب و تظاهرات زده، خواستار افزایش معاش شان كه تا كنون بسیار ناچیز می باشد شدند.
یكی از این تظاهرات كه در بیشترین موارد به تعطیلی مكاتب كشانده شده بود، در لیسه‌ی عالی حبیبیه به هدف سد نمودن مسیر عبور و مرور نمایندگان پارلمان كشور صورت گرفت. تظاهرات كنندگان اعتراض داشتند كه چرا مسوده‌ی قانون رتبه و معاش كار مندان دولتی كه معلمان جزء این كارمندان محسوب می‌شود تصویب نشده و معطل می‌باشد؟

یكی از معلمان حاضر در این تظاهرات كه اجازه نداد نام و عكسش نشر شود می‌گوید:

"حركت امروز معلمان در حقیقت نوعی اعتراض به دروغ گویی ها و وعده های بیهوده از طرف مقامات دولتی است. آن ها همیشه وعده داده اند ولی هیچ وقت به وعده های شان عمل ننموده‌اند. ما قسم خورده ایم. این دفعه تا خواسته های معلمان بر آورده نشود به صنوف درسی نرفته و به اعتصاب خود ادامه دهیم.
بدون شك دیدن چهره های منتظر شاگردانی كه همه، فرزندان خود ماست برای ما خوشایند نیست ولی همه می‌دانیم كه ما نیز به نان و هزینه های زندگی نیاز داریم و این حق ماست تا دولت به خواسته های ما جواب داده، در مورد نیاز های زندگی ما و معاش ما فكر كند."
در پی این اعتراضات، حنیف اتمر، وزیر معارف‌ در یك كنفرانس مطبوعاتی اعلان داشت كه معاش معلمان تا سی و شش درصد افزایش می‌یابد.
اکنون دولت افغانستان می‌گوید که برای رسیدگی به وضعیت معلمان، حقوق آنان را در دو مرحله افزایش می دهد.
محمد حنیف اتمر، وزیر معارف می‌گوید در مرحله‌ی نخست، حقوق تمام معلمان ۳۰ تا ۳۶ درصد افزایش می‌یابد و در مرحله‌ی دوم افزایش حقوق معلمان پس از تصویب قانون حقوق کارمندان دولت به اجرا در خواهد آمد.

وزیر معارف افغانستان گفت: "در مرحله‌ی اول از اول جوزای ۱۳۸۷ به معاشات معلمین ۱۳۰۰ افغانی افزوده می‌شود." او افزود: "اوسط معاشات معلمان با این افزایش از ۴۹۰۰ افغانی در ماه تا ۵۸۰۰ افغانی می رسد." اما به گفته‌ی آقای اتمر، آموزگاران باید برای به دست آوردن حقوق بیشتر آموزشهای حرفه ای ببینند. وزیر معارف افغانستان می گوید برای این منظور، مراکز ثبت و ارزیابی نیازمندی های آموزشی معلمان در سراسر کشور ایجاد خواهد شد. به گفته‌ی او این مراکز، آموزگارانی را که آموزشهای حرفه ای ندیده اند، همزمان با کار در مدارس، به مراکز تربیت معلم معرفی خواهد کرد. کم بودن شمار آموزگاران حرفه ای یکی از چالشهای بزرگ آموزش و پرورش افغانستان است. مقامات آموزش و پرورش افغانستان می گویند، مرحله‌ی نخست افزایش حقوق معلمان که به ۱۳۰۰ افغانی (معادل ۲۶ دالر) می رسد، به قیمت به تعویق افتادن پروژه های توسعه‌ی وزارت معارف تمام خواهدشد. به گفته‌ی آنان ۴۷ میلیون دالری که برای افزایش حقوق معلمان در نظر گرفته شده است از محل هزینه‌ی پروژه های توسعه‌ی وزارت معارف افغانستان پرداخته می شود. به گفته‌ی مقامات، مرحله‌ی دوم افزایش حقوق معلمان پس از تصویب "قانون رتبه و معاشات" از سوی شورای ملی افغانستان به اجرا گذاشته می شود و چهار سال را در بر خواهد گرفت.

وزارت معارف افغانستان می گوید برای تثبیت سطح تحصیل، تجربه و توانایی های معلمان، آزمونی را به راه خواهد انداخت و بر اساس آن میزان حقوق آنان را تعیین خواهد نمود. وزیر معارف افغانستان گفت: "در مرحله‌ی دوم بر اساس قانون رتبه و معاشات، به معلمان ]حقوق[ داده می شود که بین ۶۲۰۰ افغانی تا ۲۲۵۰۰ افغانی است."  آقای اتمر افزود: "برای این که معلمان بتوانند از این معاشات مستفید شوند، باید در امتحان ملی تثبیت قابلیت ها اشتراک کنند." از ۱۶۵ هزارمعلم افغانستان، تنها درصد کمی از آنان از دانشگاه‌ها و مراکز تربیت معلم فارغ التحصیل شده اند، و اکثریت آنان آموزشهای حرفه ای ندیده اند.[1])) مجله‌ی "حقوق بشر" برای این كه بتواند خود، تصویری از برنامه ها و كار های وزارت معارف داشته و پاسخ مستقیم مقامات این وزارت را در برابر مشكلات و خواسته های معلمان عزیز داشته باشد، مصاحبه‌یی را با محترم صدیق "پتمن" معین وزارت معارف انجام داده است كه در ادامه می‌خوانید:

مجله: با توجه به آشنایی و معلوماتی كه از معلمان و وضعیت زندگی آنان دارید، دوست دارم شما من حیث معین وزارت معارف توصیفی از وضعیت آنان داشته باشید؟

پتمن: باید بدانیم كه وقتی از وضعیت عمومی یك صنف یاد می‌کنیم وضعیت عمومی مردم كشور را نیز نباید فراموش كنیم. ما می‌دانیم كه كشور ما بیش از دو ونیم دهه جنگ را سپری نموده است و این ایجاب می‌كند كه ما مطابق قانون اساسی در تلاش رفع مشكلات و بهبود وضع عمومی زندگی مردم خود باشیم. تمام كشورهایی كه جنگ را سپری نموده اند در میزان یكسان با مشكلاتی متعدد رو به رو است که مهم ترین این مشكلات درمرحله‌ی اول اصل جنگ و هزینه های مربوط به جنگ است و در مرحله‌ی دوم از بین بردن آثار جنگ و برگرداندن حالت عادی زندگی در كشور و  تعمیم خرابی های به وجود آمده در ایام جنگ است. این مسؤولیت در مرحله‌ی اول مربوط به مردم كشور بوده، ایجاب می‌كند تا مردم یك كشور جنگ زده خود تصمیم به از بین بردن مشكلات ناشی از جنگ گرفته، در یك اقدام همگانی مشكلات موجود را از بین ببرند. به عنوان نمونه، بعد از جنگ جهانی دوم این خود مردم كشور های جنگ زده بود كه توانست مشكلات خود را از بین برده، خسارات ناشی از جنگ را جبران  كنند.بنا بر این و با توجه به این كه كشورها نیز یكی از كشور های جنگ زده و قربانی این پدیده‌ی شوم می‌باشد، این ضروری است كه تمام مردم ما با تحمل بعضی از مشكلات در تلاش عمران و آبادانی كشورش بوده، سعی نمایند با تمام قوا برای بیرون بردن كشورش از وضعیت بد و مشكلات ناشی از جنگ همگام و همنوا باشند. بدون تردید وضعیت معلمان عزیز ما آنگونه كه شایسته‌ی مقام معلم است نیست و ما مشكلاتی زیادی را داریم ولی این را نیز نباید فراموش كنیم كه ما در حال گذار از وضعیت بد جنگ به وضعیت صلح و بهبود شرایط هستیم. بنا بر این، مشكلات هنوز زیاد است و ما باید حوصله و تلاش خود در این مورد را داشته و هرگز از دستش ندهیم.

مجله: با توجه به گذشت شش سال از برقراری نسبی صلح در كشور و شكل گیری حاكمیت مورد حمایت جامعه‌ی بین المللی، دولت افغانستان، بخصوص حكومت افغانستان به نمایندگی از حكومت، وزارت معارف چه کارهایی را تاکنون در زمینه‌ی بهبود وضعیت عمومی زندگی معلمان انجام داده است؟

پتمن: این از مكلفیت دولت است كه باید زمینه‌ی در آمد مناسب و كافی را برای معلمان فراهم كند. تا این قشر محبوب از زندگی شان حتا اگر شده به صورت حد اقلی، مطمئن شوند. البته این به این معنی نیست كه وزارت معارف افغانستان مكلفیت كاریابی را داشته و باید برای مردم كشور در قالب معلمی شغل یابی كند بلكه ما تلاش می‌كنیم تا برای فرزندان این كشور معلم پیدا كنیم. معلمی ك