تیزاب‌پاشی؛ تهدیدی برای حضور اجتماعی زنان

داوود ناظری

افغانستان بد‌ترین کشور برای زنان و دختران می‌باشد. شرایط زندگی در افغانستان هرسال برای باشندگان آن به‌خصوص برای زنان و دختران دُشوار‌تر و سخت‌تر و دنیای روشن‌شان تاریکتر می‌شود. پاشیدن تیزاب به روی دختران و زنان و به آتش کشیده‌شدن آنان توسط بعضی مردان و اعضای خانواده، از داغترین خبر‌ها در روزهای عید سعید فطرِ امسال بود. تعدادی از افراد افراطی و از دین بی‌خبر در جامعه، با پاشیدن تیزاب به روی بانوان و کور ساختن چشمان آنان، زندگی تاریک آنان را تاریکتر ساخته و بینایی را از آنان گرفته است. آگاهان و کار‌شناسان، عوامل متعدد اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و خانوادگی را در افزایش این‌گونه خشونت‌ها علیه زنان، بر‌می‌شمارند. هر چند با تلاش‌های نهادهای حامی زنان و دختران در افغانستان و مصرف‌شدن پول‌های هنگفت در این قسمت، انتظار می‌رفت که پدیده خشونت علیه زنان از بین برود، اما خشونت نه‌تنها که کاهش نیافته بلکه هرروز در حال افزایش است. لطیفه سلطانی، مسؤول بخش زنان کمیسیون مستقل حقوق بشر در یک مصاحبه اختصاصی می‌گوید: افزایش ناامنی و نا‌هنجاری‌های سیاسی و شدت فقر و بیکاری در کشور و بی‌سوادی و نا‌آگاهی مردم، باعث افزایش خشونت علیه زنان شده است. این عضو برجسته کمیسیون حقوق بشر کشور، آمار خودکشی، خودسوزی، اسید پاشی و به آتش کشیده‌شدن دختران و زنان را تکان‌دهنده می‌خواند و تأکید می‌کند که باید برای از بین بردن عوامل خشونت، راهکارهای مؤثری روی دست گرفته شود.

 حمیرا (اسم مستعار) دختری در شهر کابل که متعلم صنف دهم مکتب می‌باشد، به جرم دریافت عیدی اندک از سوی نامزدش، دو روز پیش از عیدفطر توسط برادرش در ابتدا لت‌وکوب شده و سپس بالایش تیل پاشیده شده و آتش زده شده است. با وجودی که حمیرا خودرا داخل حوض‌چه آب انداخته اما با آن‌هم داکتران می‌گویند که بخش‌هایی از بدن این دختر از جمله سر و صورت و سینه به صورت کامل سوخته و امیدی برای برگشت دوباره زیبایی‌اش وجود ندارد. اکنون حمیرا در یکی از شفاخانه‌های کابل بستری است و نگران به دست آوردن زیبایی دوباره خود می‌باشد. او از دولت می‌خواهد که دیگر نباید انسانی به جرم زن بودن و دختر بودن، در این کشور قربانی شود. خانواده حمیرا از وضعیت اقتصادی خوبی برخوردار نیست و با فقر شدید دست و پنجه نرم می‌کنند. حادثه دل خراش دیگری که در نزدیکی‌های عید امسال اتفاق افتاد، تیزاب پاشیدن به‌صورت یک زن و دو دخترش در مرکز شهر کابل در شهرک آریا می‌باشد. نقطهی که از هر لحاظ باید برای شهروندان دارای امنیت کامل باشد. این خانم نیز زیبایی خود را به‌صورت کامل از دست داده و دنیایش تاریک شده است. این خانم در یک مصاحبه اختصاصی می‌گوید: شب هنگام در نزدیکی‌های خانه‌ام با شوهرم و دو فرزندم در حرکت بودم و شوهرم کمی از من جلو‌تر حرکت می‌کرد که نا‌گهان از پشت سر به روی و سینه ما تیزاب ریخته شد. این خانم که خود نیز داکتر است، اکنون در شفاخانه استقلال شهر کابل با دو دختر خود تحت تداوی قرار گرفته است. رئیس شفاخانه استقلال به رسانه‌ها می‌گوید که در این اواخر گراف خشونت و سوزانیدن زنان به شدت بالارفته است. فعالان و مسؤلان نهادهای مدنی و مدافعان حقوق زنان، از دولت می‌خواهند که هرچه زود‌تر عاملان این رویدادهای ترسناک را دستگیر و مجازات کنند. همچنین گزارش‌های از افزایش محاکم صحرایی نیز در گوشه و کنار کابل به گوش می‌رسد. در چندروز بعد از عید فطر، یک پسر و دختر که گفته می‌شود با هم نامزد بوده، توسط افراد نا‌شناس در ناحیه سیزدهم شهر کابل به شدت مورد لت‌و‌کوب قرار گرفته و موترشان ابتدا واژگون و سپس به آتش کشیده شده است. مقامات امنیتی ناحیه سیزدهم شهر کابل می‌گویند که چهار نفر به اتهام این قضیه بازداشت شده است. در یک حادثه دیگر حدود یک ماه قبل، یک دختر جوان شب هنگام سرش بریده شده و در میان یک بوجی در پس یک دیوار کوچه‌های کابل انداخته شده بود. افزایش ناامنی‌ها در شهرکابل علیه زنان و دختران، نگران کننده است. فعالان مدنی و حقوقی کشور، افزایش خشونت‌ها و اسید پاشی‌های اخیر را بالای زنان و دختران محکوم کرده و به‌شدت خواهان به کیفر رسیدن عاملان این خشونت‌هایند. اعضای مجلس کنندگان نیز از دولت می‌خواهند که در قبال مجازات عاملان خشونت علیه زنان و دختران بی‌تفاوت ننشینند و هرچه زود‌تر برای دستگیری آنان اقدام کنند.

الف: علل و عوامل: کم‌بودن ظرفیت انسانی یک عده افراد، انگیزه‌های ایجاد رعب و وحشت در وجود زنان برای کاهش حضور آنان در مراکز آموزشی، تحصیلی، سیاسی و تعلیمی، خصومت‌های شخصی، غیرت منفی مردان، تعصب، تبعیض جنسیتی، مردسالاربودن جامعه، سنتی بودن خانواده‌ها و مردم، طرز تفکر قبیله ای، برداشت نا‌درست از دین، عقده‌مندی بعضی مردان نسبت به زنان، مشکلات روحی و روانی و مشکلات پرورشی، عوامل فرهنگی، تبلیغات منفی علیه زنان و دختران، حس مالکیت مردان نسبت به زنان، بی‌سوادی و جهل، خشونت پذیری زنان و سنت حفظ آبرو، ازدواج‌های زیر سن و غیرمعیاری، ازدواج‌های اجباری، رقابت‌های منفی، مشکلات موجود در آموزش و پرورش، مجموعه علل و عواملی است که دست در دست هم داده و باعث افزایش تیزاب پاشی و آتش زدن دختران و زنان شده است.

ب: پیامد‌ها: افزایش خشونت‌ها و خیابان آزاری‌ها علیه زنان و دختران، پیامد‌ها و تاوان‌های ذیل را به دنبال خواهد داشت: کاهش حضور نیروی فعال کاری و اجتماعی زنان و دختران در مراکز تحصیلی، دفا‌تر کاری، آموزشی، فرهنگی و اقتصادی، بار دوش شدن نیمی نفوس جامعه، مخالفت صریح با دستورات دین مبین اسلام، کاهش اعتبار جهانی دولت، نقض صریح تعهدات رهبران دولت وحدت ملی در قبال تامین حقوق زنان و دختران، کاهش کمک‌های جامعه جهانی، فروپاشی خانواده‌ها و افزایش فرزندان طلاق، از مهم‌ترین پیامدهای افزایش خشونت علیه زنان به شمار می‌رود.

ج: راهکار‌ها: با تناسب به سنتی بودن جامعه افغانستان، برای کاهش خشونت علیه زنان راهکارهای ذیل پیشنهاد می‌گردد. کوشش دوامدار برای مبارزه با باورهای سنتی و زن‌ستیزانه، همدلی و هماهنگی زنان نهادهای دولتی، حقوق بشری، مدافع حقوق زنان، عالمان دینی و خانواده‌ها در برابر مبارزه با تبعیض علیه زنان، اصلاح نظام درسی و متون تبلیغی، اصلاح سلوک و رفتار معلمان با شاگردان، رشد تفکر افراد جامعه به خصوص متعلمان و محصلان، تقویت اعتماد به نفس شاگردان و محصلان دختران در مکاتب و پوهنتون‌ها، گنجانیده شدن موضوع مبارزه با خشونت در خطبه‌های نماز جمعه، تشریح و تبلیغ سیرت النبی برای خانواده‌ها و مردم، تقویت رشته‌های روان‌شناسی در تمامی مراکز آموزشی، ترویج فرهنگ مهر و محبت در میان خانواده از طریق رسانه‌های جمعی، جلوگیری از نشر و پخش هرگونه سریال و فیلم‌های خشِن از طریق تلویزیون‌ها، مناسب شدن رفتار والدین با فرزندان و ترک خصومت با آن‌ها، از مهم‌ترین راهکار برای رفع خشونت علیه زنان و دختران به شمار می‌رود.

نتیجه‌گیری

۱. افزایش تیزاب‌پاشی و به آتش کشیدن دختران و زنان، یکی از شدید‌ترین نوع خشونت‌های خانوادگی و اجتماعی بوده، و عرصه زندگی را برای زنان کشور تنگ کرده است. نهادهای حقوق بشری و مدافع حقوق زنان، از افزایش تیزاب‌پاشی به صورت زنان به‌شدت اظهار نگرانی کرده و از مسؤولان می‌خواهند که به این مشکل به‌صورت جدی رسیدگی کنند.

۲. عوامل متعدد اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در افزایش خشونت علیه زنان نقش دارد. مجموعه این عوامل که بیشتر در اذهان مردم شکل می‌گیرد، دنیای روشن زنان و دختران را ظالمانه تاریک ساخته‌اند.

۳. اگر دولت مردان و مسؤلان ذیربط، راهکارهای مؤثری را برای جلوگیری از افزایش خشونت علیه زنان روی دست نگیرند، پیامدهای ناگوار و تلخی، دامنگیر دولت و مردم افغانستان خواهد شد.


بازنشر این مطلب