گزارش‌های روزانه بازدید:938 تاریخ نشر:2018-07-02

کنفرانس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان؛ راهی به سوی آزادی، حقوق بشر، جامعه عادلانه و عاری از خشونت برگزار شد

دفتر ساحوی کابل

دفتر ساحوی کابل کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان کنفرانس «کمیسیون مستقل حقوق بشر؛ راهی به سوی آزادی، حقوق بشر و جامعه عادلانه و عاری از خشونت» برگزار کرد. این کنفرانس روز یک شنبه ۱۰ سرطان ۱۳۹۷ با اشتراک ۲۴۰ تن از محصلان که ۱۷۷ تن آنان را زنان و دختران تشکیل می‌دادند، برگزار شد. در این کنفرانس موضوعاتی چون حقوق بشر و حقوق بشردوستانه؛ الزامات یک جامعه عادلانه و عاری از خشونت، کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان؛ مبانی قانونی، اهداف صلاحیت‌ها و دستاوردها، نقش کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در تامین و تحقق حقوق زنان به بحث و بررسی گرفته شد.

محترم داکتر سیما سمر رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان با سخنرانی در آغاز این کنفرانس گفت کمیسیون شانزده سال پیش به فعالیت آغاز کرد و مبنای ایجاد کمیسیون نیز اصولنامه پاریس است. داکتر سمر تاکید کرد که کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان براساس اصولنامه پاریس ایجاد شده به همین دلیل استقلالیت کامل دارد در حالی که کمیسیون‌هایی که توسط حکومت‌ها ایجاد می‌شوند، صلاحیت کامل در اجراآت خود ندارند و نمی‌توانند در رده بندی الف قرار گیرند.

براساس اظهارات داکتر سمر تنها کمیسیون‌هایی در رده «A» قرار می‌گیرند که براساس اصولنامه پاریس ایجاد شوند و در فعالیت خود مستقل باشند؛ زیرا هرگونه مداخله حکومت‌ها در کار کمیسیون‌های حقوق بشر می‌تواند فعالیت این نهادها را تحت تاثیر قرار دهد و استقلال آن‌ها را زیر سوال ببرد. از سوی دیگر این کمیسیون‌ها نمی‌توانند صلاحیت کامل داشته باشند. به همین دلیل کمیسیون‌هایی که از سوی حکومت‌ها ایجاد می‌شوند، بیشتر در ردیف «B» قرار می‌گیرند. داکتر سمر خاطر نشان کرد که به دلیل فعالیت مستقلانه کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان این نهاد در رده «A» نهادهای حقوق بشری در سطح جهان قرار دارد.

رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان گفت کمیسیون در سطح بین الملی و منطقه‌ای از به دلیل حفظ استقلالیت و فعالیت‌های چشمگیرش از اعتبار خاصی برخوردار است و ممکن است که کمیسیون تا دو سال آینده رهبری نهادهای حقوق بشری در کشورهای آسیا پسفیک را بر عهده بگیرد.

داکتر سمر گفت: «خوشبختانه کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان هم جایگاه «A» را دارد و هم عضویت کامل آسیا پاسفیک را دارد و تا دوسال آینده ریاست آسیا پاسفیک را به عهده خواهد داشت. این یک افتخار برای افغانستان است و می‌توانم ادعا کنم که در کشورهای در حال منازعه در سطح جهان می‌توانم ادعا کنم که کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در راس قرار دارد.»

رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان تاکید کرد که این کمیسیون «باعث افتخار برای این کشور شده است نه باعث این که خدای نخواسته باعث سرافکندگی افغانستان شود.»

حقوق بشر ارزش‌ جهانشمول

جهانشمول بودن حقوق بشر موضوع دیگری بود که داکتر سمر به آن اشاره کرد و گفت که ارزش‌های حقوق بشری جهانشمول است و همه انسان‌هایی که در جهان زندگی می‌کنند باید از آن برخوردار شوند بدون در نظرداشت رنگ، نژاد، دین، مذهب، منطقه و یا هر تعلق دیگری. بانو سمر گفت ارزش‌های حقوق بشری باهم وابسته است چنانچه یکی ارزش‌های حقوق بشری آزادی از فقر است و تا زمانی که انسان‌ها از فقر نجات نیابند، به سایر ارزش‌های حقوق بشری نیز دسترسی ندارند. چنانچه خانواده‌های فقیر به خدمات صحی، تعلیم و تربیه با کیفیت و سایر خدمات نیز محرومند که در نتیجه عدم دسترسی به یکی از ارزش‌های حقوق بشری، سایر ارزش‌ها نیز صدمه می‌بینند.

علیه تبعیض

رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر با اشاره به پیامدهای بد تبعیض تاکید کرد که حقوق بشر هیچگاهی تبعیض را بر نمی‌تابد و آن را خلاف حقوق بشری می‌داند چنانچه تبعیض در هر زمینه‌ای مانند تبعیض نژادی و جنسی می‌تواند پیامدهای زیانباری را در پی داشته باشد. داکتر سمر گفت: «وقتی ما اعتقاد داریم که همه انسان‌ها را خداوند خلق کرده است، بنابراین کل انسان‌ها را برابر خلق کرده است. انسان‌ها سیاه و سفید ندارند.» داکتر سمر تاکید کرد تا زمانی که حقوق بشر در یک کشور تامین نشود، مشکلات کنونی وجود دارد چنانچه مردم افغانستان همواره از مشکلاتی چون فقر، بیماری‌ها، تعلیم تربیه بی‌کیفیت و عدم حاکمیت قانون رنج می‌برند.

برابری زن و مرد

رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان با اشاره به اصل برابری انسان‌ها گفت که زنان و مردان دارای حقوق برابر هستند و هیچگاهی نباید چنین پنداشته شود که چون زنان از نظر توانایی فزیکی توان کمتری دارند، بنابراین باید در برخورداری از حقوق شان نیز نابرابر باشند. او گفت: «زنان در این کشور کار بیشتر از توانمندی فزیکی شان انجام می‌دهند اما حقش همان آشپزخانه است و همان نان پختن است در حالی که همین کار زنان «کار» حساب نمی‌شود.»

داکتر سمر گفت که زنان و مادران بیشترین کار را در خانواده‌ها انجام می‌دهند با آن‌هم فکر می‌شود که زنان بیکارند و هیچ کاری انجام نمی‌دهند در حالی که آن‌ها پیشتر از تمام اعضای خانواده صبح از خواب بیدار می‌شوند و تا ناوقت شب زحمت می‌کشند.

زندگی عاری از ترس موضوع دیگری بود که داکتر سمر به آن اشاره کرد و گفت مردم افغانستان زمانی به زندگی عاری از ترس دست خواهند یافت که حقوق بشری شان تامین شود و هیچ کسی از فقر و عدم دسترسی به امکانات رنج نبرد در غیرآن همه افراد جامعه در ترس زندگی خواهند کرد.

انسانی کردن جنگ

دومین بخش این کنفرانس توسط بلال صدیقی سخنگوی و مسوول بخش مطبوعاتی کمیسیون گردانندگی شد.

در این بخش، موضوع حقوق بشر و حقوق بشردوستانه، الزامات یک جامعه عادلانه و عاری از خشونت توسط پوهنیار احمد فهیم حکیم، مشاور کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان ارایه شد. آقای فهیم گفت که جنگ و صلح در تاریخ بشریت همواره وجود داشته است چنانچه از یک‌سو جنگ‌ها، کشور گشایی‌ها و تسلط بر سایر ملت‌ها وجود داشته و در سوی دیگر همواره تلاش شده است تا صلح جهانی حفظ شود و انسان‌ها از زندگی صلح‌آمیز بهره‌مند باشند.

آقای حکیم با اشاره به جنگ‌هایی که در جهان رخ داده است گفت همواره تلاش شده است تا برخی از کشورها در پی تسلط بر کشورهای دیگر باشند و سلطه شان را گسترش دهند در حالی که شماری از انسان‌ها تلاش کردند تا یک سلسله ارزش‌ها، قواعد و معیارها را در جنگ‌ها در نظر گرفته شود.

مشاور کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان گفت هدف اصلی  تصویب کنوانسیون‌های جنوا، انسانی کردن جنگ، به حداقل رساندن تلفات ملکی و صدمه نرساندن به زنان و کودکان است. او با اشاره به اسناد بین‌المللی گفت که کشورها توافق کرده‌اند تا از سلاح‌های کیمیاوی، بیولوژیک و بمب‌های آتش‌زا از سوی طرفین جنگ، استفاده نشود. آقای حکیم گفت پس از آن‌که کنوانسیون‌های جهانی در جنگ جهانی دوم کمتر رعایت شد، جهان تصمیم گرفت تا سازمان ملل متحد را ایجاد کند تا از عملی شدن کنوانسیون‌ها نظارت نماید.

آقای فهیم گفت که در سال ۱۹۴۹ چهار کنوانسیون جنوا تصویب شد و در نتیجه قواعدی برای جنگ در خشکه، خودداری از غرق کردن و هدف قرار دادن کشتی‌های تجارتی، نحوه رفتار با اسیران و تسلیم‌شدگان و تامین حقوق افراد ملکی تدوین گردید. مشاور کمیسیون خاطرنشان کرد که برای جلوگیری از تلفات ملکی در جنگ‌های غیربین‌المللی یا داخلی دو پروتوکل الحاقی تصویب شد.

براساس کنوانسیون‌های جنوا، تنها دو نوع جنگ تعریف شده است و آقای حکیم گفت که افغانستان درگیر جنگ داخلی است زیرا نیروهای بین‌المللی برای حمایت از مشروعیت دولت در کشور حضور دارند. مشاور کمیسیون افزود که تمام کنوانسیون‌های جنوا و پروتوکل الحاقی شماره یک در جنگ‌های بین‌المللی قابل تطبیق است در حالی که در جنگ‌های داخلی ماده سه مشترک کنوانسیون‌های جنوا و پروتوکل دوم جنوا تطبیق می‌شود که براساس آن دولت مسوولیت دارند تا از یک طرف از تلفات ملکی و مصایب جنگی جلوگیری کنند و از سوی دیگر اگر کسانی که به شکلی عمدی تلفات ملکی را نادیده می‌گیرند و دست به کشتار ملکی، پاکسازی قومی، گروگانگیری، برده‌سازی و فحشای اجباری می‌زنند، این افراد مرتکب جنایات جنگی می‌شوند و باید عدالت در مورد این افراد تامین شود. مشاور کمیسیون علاوه کرد در صورتی که کشورها خود توانایی و یا اراده محاکمه جنایتکاران جنگی را نداشته باشد، محکمه جزایی بین المللی مسوولیت دارد تا به این جنایات رسیدگی کند.

آقای فهیم گفت که بخش سارنوالی محکمه جزایی بین المللی شکایت‌هایی را از افغانستان نیز دریافت کرده است چنانچه ۷۹۴ شکایت به نمایندگی از قربانیان جنگ ثبت شده و این شکایت‌ها از جرایمی مانند جنایت جنگی، جنایت علیه بشریت و قسما نسل کشی برای محکمه جزایی بین المللی تحویل داده شده است. براساس اظهارات آقای حکیم، از جمله ۷۹۴ شکایت، ۴۱ شکایت تکراری است، ۵۴ شکایت در حوزه قضایی محکمه بین المللی جزایی شامل نیست و ۶۹۹ شکایت ثبت شده، به محکمه پیش از جریان قضایی ارایه شده است. این تعداد شد به نمایندگی  از بیش از یک میلیون قربانی برای محکمه جزایی بین المللی ارایه شده است.

به گفته آقای حکیم، در نتیجه الحاق افغانستان به کنوانسیون‌های جنوا، تلفات ملکی در نتیجه حملات نیروهای دولتی بر مخالفان کاهش یافته و این نشان می‌دهد که حکومت افغانستان تلاش کرده تا تلفات ملکی کاهش یافته است.

عبدالاحد فرزام رییس دفتر ساحوی کابل کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان موضوع کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان؛ مبانی قانونی، اهداف، صلاحیت‌ها و دستاوردها را برای اشتراک کنندگان ارایه کرد. آقای فرزام در ابتدای سخنانش مبنای قانونی کمیسیون را تشریح کرد و گفت که مبنای مشروعیت کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان ماده ۵۸ قانون اساسی است. او تاکید کرد که نهادهای ملی حقوق بشر در سطح دنیا به سه دسته تقسیم می‌شوند. اول نهادهای مبتنی بر قانون اساسی، دوم نهادهای مبتنی بر قوانین عادی و سوم این نهادها براساس فرامین روسای جمهور ایجاد می‌شوند. آقای فرزام تاکید کرد که محکم‌ترین مبنا در سطح جهان مبنای قانون اساسی که کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان از این مبنای محکم قانونی برخوردار است.

جایگاه کمیسیون

رییس دفتر ساحوی کابل کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان با اشاره به جایگاه کمیسیون گفت که کمیسیون یک نهاد ملی، داخلی و متعلق به مردم است. او افزود که براساس قانون کمیسیون جزو ساختار دولت است ولی مستقل از هر سه قوای دولت می‌باشد چنانچه کمیسیون در عین حالی که یک نهاد مستقل از دولت است ولی زیر مجموعه هیچ یک از قوای دولت نیست. او افزود که تمام اجراآت کمیسیون براساس قوانین افغانستان انجام می‌شود. استقلالیت کمیسیون موضوع دیگری بود که آقای فرزام به آن اشاره کرد و گفت که کمیسیون در تمام اجراآت اداری و مالی خود مستقل است ولی این نهاد در رابطه به مصارف مالی خود به نهادهای نظارتی پاسخگو می‌باشد.

اهداف و صلاحیت‌های کمیسیون

یکی از ویژگی‌های نهادهای ملی حقوق بشر براساس اصولنامه پاریس این است که این‌ نهادها باید اول؛ صلاحیت‌ها و ظایف این نهادها تعریف شده باشند. یعنی باید مشخص باشد که کدام فعالیت‌ها توسط این نهادها انجام داده می‌شود. دوم؛ اختیارات و صلاحیت‌های یک نهاد ملی باید واضح باشد یعنی مبهم و گنگ نباشد و سوم؛ هم این که اهداف و صلاحیت‌های نهادهای ملی باید متناسب با اهداف نهادهای ملی باشد. آقای فرزام گفت: «خوشبختانه ما در قوانین داخلی خود صلاحیت‌های تعریف شده، واضح، غیرمبهم و متناسب با ماموریت و کار این نهاد است.»

در رابطه به وظایف و صلاحیت‌های کمیسیون گفت که کمیسیون سه وظیفه مشخص دارد. اول نظارت: که کمیسیون از تمام محلات سلب آزادی نظارت می‌کند و این شامل وظایف و صلاحیت‌های کمیسیون است. دوم؛ تمام شکایات مبنی بر نقض حقوق بشر را ثبت، بررسی و از روند رسیدگی این شکایات نظارت نماید. سوم؛ نظارت کمیسیون از دسترسی مردم به حقوق بشری شان است چنانچه کارمندان کمیسیون از تمام مناطق قابل دسترس در افغانستان نظارت می‌کند تا شهروندان به حقوق بشری شان دسترسی داشته باشند. از سوی دیگر براساس قانون کمیسیون صلاحیت دارد تا از اجراآت تمام نهادهای دولتی و غیردولتی نظارت می‌کند و این صلاحیت را قانون به کمیسیون داده است.

تعمیم و توسعه حقوق بشر صلاحیت دیگر کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان است و براساس همین صلاحیت کمیسیون برای آگاهی دهی به مردم برنامه‌های آموزشی را تدویر می‌کند و در نقاط مختلف برنامه‌های آموزشی دایر می‌کند تا سطح آگاهی در زمینه حقوق بشر افزایش یابد. کمیسیون تلاش کرده تا حقوق بشر در نصاب تعلیمی و قوانین شامل شود. حمایت از حقوق بشری مردم افغانستان صلاحیت دیگر کمیسیون می‌باشد و در این راستا نیز به صورت گسترده از حقوق بشری شهروندان کشور حمایت کرده تا هیچ کس از حقوق بشری خود محروم نشود.

آقای فرزام بخش‌های کمیسیون را نیز تشریح کرد و گفت که بخش‌های حمایت و انکشاف حقوق زنان، بخش اطفال، بخش نظارت ویژه، بخش تحقیق و مطالعات، بخش حمایت اشخاص دارای معلولیت و بخش آمبودزمن در ساختار تشکیلاتی کمیسیون فعالیت می‌کنند. آقای فرزام گفت که کمیسیون دارای چهارده دفتر ساحوی و ولایتی است که دفتر ساحوی کابل یکی از این دفاتر است. دفتر ساحوی کابل کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان هفت ولایت را به شمول کابل و اطراف آن تحت پوشش قرار می‌دهد.

رییس دفتر ساحوی کابل کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان گفت که در شانزده سال گذشته کمیسیون در عرصه حمایت، نظارت و تعمیم حقوق بشر دستاوردهای چشمگیری داشته چنانچه در این مدت ۶۷۱ هزار نفر را در زمینه حقوق بشر آموزش داده شده؛ بیش از ۴۵ هزار مورد شکایت مبنی بر نقض حقوق بشر را ثبت و رسیدگی کرده است. بیش از ۴۵ هزار مورد قضایای خشونت علیه زنان را مورد رسیدگی قرار داده؛ بیش از هفت هزار نفر از زندانیان غیرقانونی را رها کرده و ۵۰ زندان شخصی را مسدود کرده است. آقای فرزام افزود که در این مدت ۹۱ عنوان گزارش‌ تحقیقی را کمیسیون نشر کرده که می‌تواند منبع بسیار خوب برای تحقیق استادان و دانشجویان باشد.

آقای فرزام در این کنفرانس تاکید کرد تا زمانی تمام اصناف و اقشار جامعه در تعمیم و حمایت از حقوق بشر سهم نگیرند، حقوق بشر در افغانستان نهادینه نخواهد شد. او تاکید کرد که درد اصلی تاریخ افغانستان بی‌عدالتی و نقض حقوق بشر است: «محصلین عزیز استادان گرامی! ما می‌توانیم خود ما به عنوان مدافعان حقوق بشر فعالیت کنیم، کمیسیون را کمک کنیم و یافته‌ها و دانش خودرا در زمینه حقوق بشر به دیگران منتقل کنیم. دیگران را تشویق کنیم که موارد نقض حقوق بشر را به کمیسیون گزارش دهیم.»

حمایت از حقوق زنان

نقش کمیسیون مستقل حقوق بشر در تامین حقوق زنان موضوع دیگری بود که توسط لطیفه سلطانی هماهنگ کننده بخش حمایت و انکشاف حقوق زنان در این کنفرانس ارایه شد. خانم سلطانی با اشاره به کنوانسیون‌های مربوط به حمایت از حقوق زنان گفت که کمیسیون همواره تلاش کرده است تا قوانینی در افغانستان تصویب و نافذ شود که حقوق زنان در آنها به رسمیت شناخته شوند و جنبه قانونی پیدا نمایند.

خانم سلطانی گفت در دوران طالبان، زنان از حقوق شان محروم بودند ولی در سال ۲۰۰۱ با به وجود آمدن نظام جدید، حقوق زنان در مباحث سیاسی و اجتماعی جای باز کرد چنانچه ایجاد کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان بخش ویژه‌ای را برای حمایت از حقوق زنان ایجاد کرد. او گفت با ایجاد این بخش توجه‌ ویژه به حقوق زنان صورت گرفت. به گفته خانم سلطانی در راس این بخش یک کمیشنر قرار دارد و پس از کمیشنر، بخش انکشاف و حمایت از حقوق زنان مسوولیت پیشبرد این بخش را به عهده دارد همچنین ۲۲ کارمند مشخصا برای این بخش فعالیت می‌کنند.

رویکرد جنسیتی کمیسیون موضوع دیگری بود که خانم سلطانی به آن پرداخت و گفت در نتیجه این رویکرد، کمیسیون بر اسخدام زنان اولویت داده و همچنین با پالیسی جندر، به بهبود وضعیت زنان توجه ویژه شده است.

خانم سلطانی گفت که بخش رهبری کمیسیون دادخواهی‌ها و فعالیت‌های گسترده‌ای را برای بهبود وضعیت حقوق بشری زنان در افغانستان انجام داده است. چنانچه در عرصه قوانین فعالیت‌های زیادی صورت گرفته و حالا تمام حقوق زنان در قوانین تسجیل شده است. نظارت از اسناد بین المللی برای بهبود وضعیت زنان فعالیت دیگری است که کمیسیون با انجام آن تلاش کرده است تا تمام نهادهای دولتی و غیردولتی این اسناد را تطبیق کنند. از سوی دیگر کمیسیون تلاش کرده است تا در تمام قوانین، پالیسی‌ها و مقرره‌ها حقوق بشری زنان مراعات شود و سهم زنان در نهادهای دولتی و غیردولتی افزایش یابد.

از سوی دیگر خانم سلطانی گفت که کمیسیون تلاش کرده است تا نابرابری‌های جنسیتی در افغانستان از بین برود، چنانچه کمیسیون در برابر ماده‌های چالش‌برانگیز در قانون احوال شخصیه اهل تشیع دادخواهی کرد تا حقوق زنان در این قانون حفظ شود. همچنین کمیسیون با مداخله در عملی شدن قانون منع خشونت علیه زن، قانون کار، قانون کار و کود جزا، کمیسیون تلاش کرده است تا رویکرد و برابری جنسیتی در این قوانین مراعات شود.

تابوشکنی‌های کمیسیون موضوع دیگری بود که خانم سلطانی به آن اشاره کرد و گفت که کمیسیون تلاش کرد تا عمل بچه‌بازی جرم انگاری شود در حالی که این عمل پیش از آن جرم نبود و کسی از آن حرف نمی‌زد. 

در پایان کنفرانس، اشتراک کنندگان که بیشتر آنان محصلین و استادان دانشگاه بودند پرسش‌های شان را در رابطه به وضعیت حقوق بشری و سایر موارد مرتبط به حقوق بشر مطرح کردند که از سوی مسوولان کمیسیون پاسخ ارایه شد.  


بازنشر این مطلب