گزارش‌های روزانه بازدید:682 تاریخ نشر:2016-12-12

سمینار علمی حقوق بشر پیرامون حق صلح و حق توسعه

دفتر ساحوی بامیان، بخش آموزش حقوق بشر

احمدرجاء طهماسی مسئول مطبوعات دفتر ساحوی بامیان

دفتر ساحوی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در بامیان، سمینار علمی را پیرامون حق صلح و حق توسعه که از مصادیق حقوق همبستگی یا نسل سوم حقوق بشر می شوند، در ولسوالی پنجاب ولایت بامیان برگزارنمود. در سمینار متذکره؛ ولسوال پنجاب، مسئولین ادارات دولتی و غیر دولتی، رییس مؤسسه تحصیلات عالی بامیکا، استاتید دارالمعلمین، فعالین مدنی و دانشجویان اشتراک نموده بودند.

سمینار با تلاوت آیاتی از کلام الله مجید آغاز گردید و سخنان مقام ولسوالی افتتاح کنندۀ سمینار بود. ایشان ضمن ابراز امتنان و تشکری از دفتر ساحوی بامیان بابت برگزاری سمینار در ولسوالی پنجاب، راجع به مفاهیم حقوق بشری در دین اسلام صحبت نمود. به باور ایشان، مفاهیم حقوق بشری از آوان تأسیس دین اسلام، در این دین ریشه دارد و پیمان اخوت میان مهاجرین و انصار که از نمونه های برادری، برابری و زندگی مسالمت آمیز است، را از نمونه های آن ریشه می داند. همین گونه وی بیان داشت؛ که در زمان پیامبر اسلام، مردم و مسلمین حق آزادی بیان داشتند و پبامبر و خلفای راشیدین به مردم از لحاظ زبان، نژاد و رنگ فرق قائل نمی شدند.

در ادامه عبدالرؤف شایان مسئول بخش نظارت برعملکرد پولیس، به نمایندگی از دفتر ساحوی بامیان صحبت نمود. به باور ایشان؛ انسان بر حسب ذات و طبعیت خویش و از جانب دیگر به لحاظ اینکه یک موجود اجتماعی است نیازمند آزادی ها و حقوقیست که این آزادی ها و حقوق حیات و تداوم زندگی شان را در جهان تضمین می کند. بدین لحاظ ما در راستای پیشبرد و تداوم زندگی خویش نیازمند یک سری امتیازات، حقوق و اموراتی هستیم که این حقوق و آزادی ها باید نهادینه گردد، تا انیکه ما به عنوان یک انسان بتوانیم زندگی عزتمندانه خویش را در سرزمین خود داشته باشیم. این حقوق و آزادی ها در ادبیات حقوقی به عنوان حقوق و آزادی های اساسی و به عبارت دیگر بنام حقوق بشر یاد می شوند. حقوق بشر به عنوان یک مقوله که فعلاً در جوامع انسانی معیار خوب و بد نظام های سیاسی قرار گرفته و خیلی از نظام های سیاسی را به اساس رعایت  و عدم رعایت حقوق بشر محک می زند که در قبال سرنوشت، حقوق و آزادی های شهروندان خود چگونه برخورد دارند. شایان دانستن مفاهیم حقوق بشری را لازمۀ زندگی هر فرد دانسته وآگاهی داشتن از آن موضوعات موجب زندگی صلح آمیز و مسالمت آمیز در جوامع بشری می شوند. عبدالرؤف شایان، عوامل که باعث نقض حقوق بشر می شوند را عدم آگاهی شهروندان از موضوعات حقوق بشری می داند که به گفته وی؛ کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در کنار سایر برنامه هاو فعالیت های که دارد تلاش اش براین است که برنامه های آموزشی را در قالب جلسات آموزشی، سمینار ها و کارگاه برای شهروندان این سرزمین داشته باشد تا مردم از حقوق و آزادی های خویش آگاهی حاصل نماید و در پرتو آگاهی، به حقوق بشر بگرایند و خود مدافع حقوق انسانی و بشری خویش باشند.

دُکتر محمدعلی جوادی یکی از استاتید مؤسسه تحصیلات عالی بامیکا، پیرامون مفهموم حقوق بشر، نسل های حقوق بشر و به طور خاص در مورد حق صلح صحبت نمود. به باور دُکتر جوادی لزوم تدویر چنین سمینار های علمی قطعاً در نهادینه شدن مفاهیم حقوق بشری نقش مهم دارد و هر فرد می بایست مفاهیم حقوق بشری را زره زره و خورد خورد در فرهنگ ایجاد نماید و این مهم می تواند از طریق برگزاری سمینار های علمی و برنامه های آموزشی باشد. ایشان به عنوان مدخل بحث ابتداء، مفهوم حقوق بشر و ویژگی های آن را بحث نمود و ادامه نسل های حقوق بشر را به طور اساسی و مفصل تشریح نمود و نسل سوم را حقوقی دانست که هدف از آن‌ها رسیدن به برابری و تساوی همه‌ی ابنای بشراست، که آن حقوق شامل؛ حق صلح، حق توسعه، حق محیط زیست سالم  و حق میراث مشترک انسانی می باشند. و به گفته ایشان، این حقوق به خلاف دو دسته‌ی نخست که ماهیتی فردی دارد، بیشتر سرشتی جمعی دارد. از همین رو به آن «حقوق جمعی» هم گفته‌اند که در این دسته از حقوق مسئولیت، عمومی‌تر است و تنها از طریق همکاری تمامی عوامل اجتماعی شامل؛ افراد، دولت‌ها، انجمن‌های عمومی و خصوصی و جامعه‌ی بین المللی محقق می‌شوند. دُکتر جوادی بیان داشت: صلح به عنوان آرزوی دیرینه‌ی بشر است و احترام به حقوق بشر و آزادی‌های اساسی، ابزاری برای رسیدن به صلح می باشد. دُکتر جوادی صلح را به دو معنی مثبت و منفی تعریف نموده که صلح مثبت؛ تلاش مشترک موجودات انسانی برای حل تعارض، احترام به استانداردهای عدالت، ارضای نیازهای اساسی و احترام به حقوق بشر مبتنی است و صلح منفی؛ فقدان جنگ و درگیری‌های مسلحانه یا صلح نظامی؛ یعنی دشمنی فیزیکی وجود ندارد، اما تعامل اثر بخش دو جانبه، همکاری و مشارکت مفید نیز وجود ندارد. ایشان نقش صلح در استیفای دیگر حقوق انسانی را چنین برشمرد:  صلح و حق حیات؛ در فقدان صلح، حیات انسانی ارزان‌ترین چیزی است که هر روز فروخته می‌شود، صلح و آزادی عقیده؛ در شرایط جنگی، بسیاری از آزادی‌ها من جمله آزادی عقیده با محدودیت‌های جدی مواجه می‌شود، صلح و آزادی بیان؛ در فقدان صلح، آزادی‌ بیان به بهانه‌های مختلف مورد محدودیت قرار می‌گیرد. در بسیاری از کشورها، در شرایط جنگی آزادی‌های مربوط به مطبوعات، قانونا لغو می‌شود، صلح و امنیت؛ امنیت تنها در فضای صلح‌آمیز قابل وصول است و می‌توان امنیت را یکی از اولین و آشکارترین نتایج صلح دانست.

دُکتر علی جوادی، صلح را در متون دینی نیز مورد بحث قرار داد و آیه مبارکه «و الصلح خیر» را اینگونه تفسیر نمود: " ترجمه‌ی آیه به این که صلح بهتر است، ترجمه‌ای غلط است. معنای آیه این است که صلح مصداق خیر و فضیلت است، نه این که صلح بهتر از جنگ است". همین گونه ایشان اضافه نمود که آیۀ «يا ايُّهَا الَّذينَ امَنُوا ادْخُلوا فِى السِّلْمِ كافَّة» به انسان ها بیان می کند که؛ ای کسانی که ایمان آورده‌اید، همگی وارد حیاتی توام با صلح و مسالمت شوید.

دُکتر جوادی در اخیر صلح را نیازمند آموزش دانسته بیان داشت:  از آن جا که ریشه‌های صلح، ماهیتی اخلاقی و فرهنگی دارد، موثر‌ترین راه برای رسیدن جامعه به صلحی پایدار، آموزش و تربیت جامعه و اصلاح فرهنگ تنش‌زا است. بر این اساس، یکی از مخاطبین حق صلح دولت‌ها هستند، و با توجه به این که بخش عمده‌ای از ناکامی افغانستان در تامین حقوق بشر، در اثر ناکامی این کشور در تامین صلح است، یکی از وظایف دولت افغانستان، تدوین مفاد آموزشی در سطوح مختلف بر اساس رویکردی صلح‌محور می باشد.

در ادامه سمینار، بحث حق توسعه را دُکتر عبدالرحیم اخلاقی رییس مؤسسه تحصیلات عالی بامیکا ارئه نمود. به باور ایشان؛ حق توسعه در واقع هم شرط لازم برای اجرای سایر حقوق محسوب می شود و هم باعث می شود تا همه ابعاد  حقوق بشر به صورت یک  مجموعه تفکیک ناپذیر و به هم پیوسته زمینه تحقق پیدا کند. و در نتیجه حق توسعه در واقع تکمیل کنندۀ حقوق اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حقوق مدنی و سیاسی می باشد و مسلماً مسئولیت اولیه اجرای حق توسعه برعهده دولتها است و ذینفعان آن هم افراد جامعه است اما در این میان جامعه بین الملل هم موظف است که همکاری نماید تا دولتها را به ایفای تعهداتشان قادر سازد. دُکتر اخلاقی حق توسعه را بر اساس تعریف آن در مقدمۀ اعلامیه جهانی حقوق بشر با دو رویکرد؛  اقتصادی و  انسانی مورد بحث قرارد داد. ایشان بیان نمود؛ که در رویکرد اقتصادی  ممکن است کشور به سمت صنعتی شدن برود ولی درآمد به همه بخشها تسری نیابد و اقشار ضعیف روز بروز به حاشیه رانده شود.  ممکن است صادرات ما بیشتر باشد اما نتیجه تقسیم فرصتها به  صورت برابر نباشد. در یک جمله ممکن است رشد اقتصادی  همراه با افزایش نابرابری و تبعیض و متمرکز شدن هرچه بیشتر رفاه و قدرت اقتصادی باشد. اما دُکتر اخلاقی در رویکرد  انسانی اظهار داشت؛ که اهداف توسعه به عنوان یک حق بشری مطرح می شود و بر اساس آن رفاه شهروندان تأمین شده و در نتیجه متغیرهای اقتصادی، متغیرهای اجتماعی و انسانی را نیز دربر می گیرد. زیرا حق توسعه یکی از حقوق بشری است و به معنای مطالبه یک فرایند توسعه همراه با عدالت و برابری در فرصتها، برابری دسترسی به امکانات، برابری در تقسیم مزایا و عدالت در توزیع و برابری در حق مشارکت. به باور اخلاقی، در رویکرد  انسانی، میان توسعه و حقوق بشر می توان پیوند ایجاد کرد که، نرخ امید به زندگی در کودکان زیر 5 سال، نرخ با سوادی، دسترسی به آب سالم، عدم تبعیض بین زنان و مردان، نبود فقر و فاصله طبقات اجتماعی از جملۀ پیوند میان توسعه و حقوق بشر در رویکرد انسانی است.

دُکتر اخلاقی چهار ویژگی رویکرد انسانی را در حق توسعه بدین گونه بیان داشت:

  1. رویکرد حق محوری است و می شود همه زمینه های حقوق بشر اعم از سیاسی، مدنی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی توجه نمود و به یک سری حقوق تضمین شده نظیر حق سلامت، آموزش، مسکن، دسترسی به عدالت قانونمند، امنیت شخصی و مشارکت سیاسی توجه کرد.
  2.  در این رویکرد پاسخ گویی و قابل محاسبه بودن، سطح پاسخ گویی عاملان توسعه و قابل سنجش بودن دستاوردهای آن از اهمیت ویژه برخوردار است که در این راستا هم به تعهدات مثبت عاملان توسعه می‌نگرد و هم به تعهدات آن ها برای پیش گیری از نقض حقوق بشر می نگرد.
  3.  در این رویکرد به توانمند سازی بیش از فعالیتهای خیریه توجه می شود. و به فرد انسان به عنوان محور توسعه توجه می شود و جهت افزایش قدرت و ظرفیت افراد برای دگرگونی در زندگی شان اقداماتی صورت می گیرد که بتوانند در زندگی شان تأثیرگذار باشند.
  4.  ویژگی دیگر این رویکرد توجه ویژه به اصول عدم تبعیض، مساوات و انصاف است که گروه های آسیب پذیر مانند زنان، اقلیت ها و کارگران مهاجر را به عنوان اهداف اصلی این موازین مورد توجه قرار می دهد.

دکتر اخلاقی در اخیر بیان داشت که؛ حق توسعه با تکیه بر وابستگی متقابل بشری، بازتاب مسئولیت مشترک و متقابل انسان ها در قبال یکدیگر به منظور تامین تمامی نیازهای بشری است بنا براین توسعه، آرمان جهانی است و توسعه مسئولیت فردی _ گروهی و به عهده همه و در راس آن دولت یا مدیریت کلان جامعه است که باید بستر مناسب را برای تحقق این امر فراهم نماید البته تمام افراد جامعه نیز وظیفه دارند مشارکت داشته باشند.

قابل یادآوریست که در این سمینار به سوالات اشتراک کنندگان نیز پاسخ ارائه گردید.


بازنشر این مطلب