گزارش‌های روزانه بازدید:319 تاریخ نشر:2017-07-16

وضعیت رو به افزایش کشت و مصرف مواد مخدر در شمال

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان که در راستای حمایت از حقوق افراد معتاد، آنها را به شفاخانه‌ها و مراکز درمانی معرفی می‌کند، از وضعیت حقوق بشری آنها در این مراکز نظارت می‌کند و به شکایات شان رسیدگی می‌نماید، دریافته که نه تنها شمار معتادان در شمال کشور افزایش پیدا کرده، بلکه وضعیت زندگی آنها نیز بدتر شده است.

این گزارش که در ماه سرطان 1396 تهیه گردیده حاصل یافته‌هایی است که از گفتگو و مصاحبه با مسولان دولتی مبارزه با کشت و قاچاق مواد مخدر و همچنین نهادهای غیردولتی فعال در عرصه بهبود وضعیت معتادان، مردم و خود معتادان به دست آمده است. روسای مبارزه علیه مواد مخدر ولایات بلخ، سمنگان، جوزجان و سرپل اگرچه هیچکدام آمار دقیقی از شمار معتادان ندارند، با این حال تخمین می‌زنند که شمار آنها بیشتر گردیده است.

در جواب به این سئوال که چه عوامل و زمینه‌هایی باعث تداوم و گسترش اعتیاد به مواد مخدر شده است، مسئولین ریاست‌های مبارزه علیه مواد مخدر از بیکاری و فقر، مهاجرت‌ها، عدم آگاهی از اضرار مواد مخدر و دسترسی آسان به مواد مخدر نام می‌برند. آنها از جوانان به عنوان قشری یاد می‌کنند که بیشترین گرایش را به مصرف مواد مخدر داشته اند. آنها نگرانی شان را از اطفالی ابراز می‌دارند که کارهای شاقه انجام می‌دهند و یا هم همراه والدین شان از مواد مخدر استفاده می‌نمایند.

پس در چنین وضعیتی چه اقدامات پیشگیرانۀ را برای مبارزه با کشت و مصرف مواد مخدر روی دست گرفته اند؟ ریاست‌های مبارزه علیه مواد مخدر می‌گویند در پلان پیشگیرانه آنها دو نکته برجسته است؛ آگاهی‌دهی در مورد اضرار مواد مخدر به اقشار مختلف اجتماعی، و برنامه‌های بدیل معیشت برای دهاقین مانند اعمار مکاتب، شفاخانه‌ها، و استدیوم‌های ورزشی بخاطر تشویق جوانان. در کنار آن از موضوع نظارت از شفاخانه‌ها و مراکز درمانی معتادین در ساحه تحت پوشش یاد می‌کنند و خاطرنشان می‌سازند که در سال جاری بدلیل نبود بودجه برنامه‌های آگاهی‌دهی اجرا نشده است.

سیدمعراج‌الدین مدیر بدیل معیشت ریاست مبارزه علیه مواد مخدر ولایت سمنگان می گوید سال های پار در قالب برنامه بدیل معیشت یک باب مکتب در خرم و سارباغ و یک باب شفاخانه در ولسوالی حضرت سلطان اعمار گردید ولی در سال جاری بودجه یی جهت اعمار کلینک و غیره مواصلت نکرده است. با این حال عبدالمجید مدیر مبارزه علیه مواد مخدر قوماندانی امنیه ولایت سمنگان می گوید آنها عملیات هایی را جهت دستگیری قاچاقبران مواد مخدر راه اندازی مینمایند و مزارع کوکنار را تخریب و عاملین آن را به پنجه قانون می سپارند. اما در سال جاری به خاطر ناامنی، در ولسوالی های دره صوف بالا و پائین، و ولسوالی فیروز نخچیر تریاک کشت گردیده است و آنها نمی توانند به آنجا رفته و جلو کشت مواد مخدر را بگیرند. یافته های ما نشان می دهد که در سه ولایت دیگر نیز وضعیت مشابهی حکمفرما می باشد.

مسولان این ادارات می گویند که برنامه های اگاهی دهی راجع به اضرار مواد مخدر برای مردم عام را به طور حضوری و از راه نشر رسانه یی روی دست دارند. تداوی مریضان معتاد در شفاخانه ها و مراکز صحی از دیگر برنامه های آنها می باشد. اما  مسئولین این ادارات انجام این فعالیت ها را کافی ندانسته و خواهان  تلاش بیشتر بخش پولیس مبارزه علیه مواد مخدر در راستای کشف و دستگیری قاچاقبران و اشخاصی اند که در کشت و تورید مواد مخدر دست دارند.

در این تحقیق همچنین با شماری از مسوولان نهادهایی که در راستای مبارزه با اعتیاد و قاچاق مواد مخدر تلاش هایی را انجام داده اند گفتگوهایی صورت گرفت. یکی از نهادها «خط نو» نام دارد. عبدالقادر مصباح مسوول این نهاد می گوید ما گزارش هایی در رابطه به وضعیت اعتیاد به مواد مخدر برای سازمان های بین المللی ارایه می کنیم، برنامه های اگاهی دهی در مورد اضرار کشت و مصرف مواد مخدر برای متعلمین و محصلین داریم و در هفته بسیج ملی برای مبارزه علیه مواد مخدر در همکاری با ریاست مبارزه با مواد مخدر کمپاین هایی داشته ایم. مصباح می گوید؛ گزارش های اخیر ما نشانگر افزایش ده درصدی اعتیاد به مواد مخدر می باشد.

او در رابطه به عوامل رو آوردن به اعتیاد می گوید: بیکاری، تشویش های روانی، عدم آگاهی از اضرار مواد مخدر، قابل دسترس بودن و ارزان بودن مواد مخدر در بازار از جمله عوامل روی اوری به مواد مخدر می باشد. او به موارد دیگری نیز اشاره می کند. از جمله سو استفاده افراد زورمند از افراد ضعیف. به این معنا که افراد زورمند مواد مخدر را بالای افراد ضعیف جامعه آزمایش مینمایند تا بفهمند که کیفیت مواد مخدر به چی اندازه است.  و یا مشوره های غلط دوکتوران که می گویند بخاطر پائین آوردن شکر باید از چرس استفاده کنند و برای کم شدن درد عضلات تریاک را پیشنهاد می نمایند. او از فروش بدون نسخه برخی از داروها که در ترکیب ان از مواد مخدر استفاده شده از دیگر عوامل رواوردن به مواد مخدر نام می برد.

مسوول این نهاد مدنی معتادان را قربانیانی می داند که توسط اقشار مختلف جامعه مورد خشونت قرار می گیرند. مثلا در شفاخانه ها مورد تداوی اساسی قرار نمی گیرند. کارت رای دهی ندارند و در محاکم حرف شان شنیده نمی شود. معتادین خیابانی به زور از شهر ها اخراج می شوند و مورد بدرفتاری پولیس قرار می گیرند. به لحاظ مقطع سنی مصباح می گوید که بر اساس امارهای ما بیشتر معتادادان در سنین بین ۱۸ الی ۴۰ سال می باشند.

در ولایت بلخ رسانه ها نیز برنامه هایی در راستای کاهش اعتیاد به مخدر داشته اند. یکی از این رسانه ها تلویزیون ملی بلخ است. محمد گل زلمی رییس این تلویزیون می گوید: در طول سال ۱۳۹۶ سه میز مدور برای اگاهی مردم از اضرار مواد مخدر دایر کرده ایم. در این میزهای مدور مسولین ریاست های مبارزه علیه مواد مخدر، ریاست صحت عامه و علما حضور داشته اند. همچنان در هفته مبارزه علیه مواد مخدر برنامه ها و کمپاین های نهاد ها و ریاست صحت و مبارزه علیه مواد مخدر را مفصلا به نشر رسانده ایم. به علاوه یک برنامه ویژه به نام جوانه داریم که یک بخش آن به آگاهی در مورد اضرار مواد مخدر و ضرورت ترک اعتیاد اختصاص دارد.

از نظر رییس تلویزیون ملی بلخ عوامل اعتیاد به مواد مخدر عبارت است از بیکاری، مهاجرت، فقر و ارزان بودن مواد مخدر در بازار. او به استفاده تفریحی از مواد مخدر نیز اشاره می کند و با اشاره به پیامدهای تجمع معتادان در شهر ها و قصبات می گوید این وضعیت باعث صدمه روحی بر جوانان و اطفالی  میشود که به مکتب و پوهنتون می روند زیرا وقتی شماری از معتادین تحصیل کرده را می بینند که از بیکاری شکایت دارند، از ادامه تحصیل دلسرد می شوند.

رسانه ی دیگری که در این راستا فعالیت هایی داشته تلویزیون ارزو می باشد. رامین دل آسا مدیر بخش خبر این تلویزیون می گوید ما دو گزارش از وضعیت کشت مواد مخدر داشتیم که نشان می داد در این اواخر افزایش یافته است. در این گزارش ها بیشتر دهاقین عامل عمده کشت مواد مخدر را ناامنی و بیکاری گفته اند. او می گوید ما همچنان در برنامه های صبحگاهی در مورد اضرار استفاده از مواد مخدر برنامه هایی را نشر مینماییم تا فامیل ها متوجه شوند و از معتاد شدن فرزاندان شان جلوگیری نمایند. اقای دل اسا خاطرنشان می سازد حال که حاصل کشت مواد مخدر جمع گردیده ما در همکاری با پولیس شهری برنامه داریم که چطور بتوان از خرید و فروش این مواد در داخل شهر جلوگیری کرد.

مدیر خبر تلویزیون ارزو می گوید ما همچنین گزارش هایی از مصرف مواد مخدر در ولایت هایی کابل و بلخ در سرویس های خبری نشر نمودیم. این گزارش ها نشان می دهد که اعتیاد به مواد مخدر افزایش یافته و معتادان بیشتر از قشر جوان جامعه بوده اند. این گزارش ها همچنین نشان می دهد که دوعامل عمده سبب رو آوردن به اعتیاد می شود: 1 ـ فقر و بیکاری. 2 ـ خشونت های خانواده گی.

 

عامه باشندگان شهر مزار شریف نسبت به معتادان دید منفی دارند و آنها را عامل دزدی های کوچک، ازار و اذیت عابرین و صدمه رساندن به اذهان عامه می دانند. یکی از انها رحیم است که می گوید از دست افراد معتاد به تکلیف استیم. آنها معمولا از طرف چاشت و شام در خانه ها داخل شده و چیزهای خرد و ریزه را دزدی می نمایند. بیم داریم که اطفال ما نیز آنها را دیده معتاد شوند. باشنده دیگر سردار است که می گوید اشخاص معتاد از نگاه روحی و روانی به ذهن ما صدمه می زند. کریم دیگر باشنده شهر مزار شریف ارزان بودن مواد مخدر و قابل دسترس بودن آن در جامعه را خطرناک می داند و می گوید جوانانی که در دانشگاه ها و مکاتب درس میخوانند اگر یکی آنها معتاد باشد دیگران را نیز تشویق مینماید او می افزاید خطر اعتیاد روز افزون است و اشخاص معتاد در کنار جاده ها به ما صدمه روحی می زند.

در این تحقیق با شماری از معتادان شهر مزار شریف نیز مصاحبه هایی را انجام دادیم تا ببینم که وضعیت از دیدگاه انها چگونه است. یکی از این معتادان که خود را 38 ساله و اصلا باشنده ولسوالی خماب ولایت جوزجان می گوید در توضیح علت روی اوری خود به اعتیاد چنین می گوید یک خانم مرا به این عمل آغشته نمود. من پس از سه سال استفاده از مواد مخدر در شفاخانه جوزجان بستر شدم بعد از صحت یابی چند وقت استفاد نمی کردم اما دوباره به اعتیاد روی اوردم و حال هیروئین استفاده می نمایم. او می گوید یک پوری هرویین 50 الی 100 افغانی است. من در طول روز پلاستیک جمع می نمایم و سه وقت صبح، چاشت و شب از مواد استفاده می کنم .

یک معتاد دیگر چنین می گوید: اسم من سید محمد است.42 ساله و باشنده شهر مزاشریف استم و 18 سال می شود که از هیروئین استفاده می نمایم روز به جمع آوری بوتل ها و پلاستیک ها می پردازم و از پول ان مواد می خرم. فعلا سر قبر های منطقه دشت شور از مواد استفاده می نمایم و علت اعتیادم بیکاری و فقر میباشد.

معتاد دیگر که احمد رضایی نام دارد می گوید در ایران زمانی که مهاجر بودم معتاد شدم و 12 سال است که از مواد استفاده می نمایم. او که به گفته خودش فعلا در نانوایی کار می کند می گوید عامل معتاد شدنم بیکاری است. او با اشاره به قبرستان دشت شور در بخش شمالی شهر مزار شریف می گوید از طرف روز اینجا می ایم و شب خانه می روم. به گفته او شمار معتادان این قبرستان، شب ها به سه صد تن می رسد. از جمله 20 زن که سه تن آنها طفل دارند. آنها نزدیک شام اینجا میایند، شب را اینجا می خوابند و روزانه به گدایی و کار می روند. او می گوید می خواهم تداوی شوم اما اگر شفاخانه بستر شوم از کار می مانم و نمی دانم خرج فامیلم از کجا شود.


بازنشر این مطلب