هفته ترویج حقوق بشر بازدید: تاریخ نشر:2017-12-13

حق تعلیم و تربیه

 

حق تعلیم‌وتربیه از جمله حقوق اساسی و رکن مهم سعادت بشر است. تمام افراد بشر بدون تبعیض از لحاظ جنس، رنگ، نژاد، ملیت، مذهب، دین و... مستحق برخورداری از این حق ‏هستند. این حق‌ در اسناد بين‌‌المللي‌ حقوق بشر از جايگاه‌ خاصي‌ برخوردار است‌.

 

 ماده 26 اعلامیۀ جهانی حقوق بشر در این زمینه چنین صراحت دارد:

1.    هرکس حق دارد که از تعلیم‌وتربیه بهره‌مند شود. تعلیم‌وتربیه لااقل تا حدودی که مربوط به تعلیمات ابتدایی و اساسی است باید مجانی باشد. آموزش ابتدایی اجباری است. آموزش حرفه‌ای باید عمومیت یابد و آموزش عالی باید با شرایط تساوی کامل، به روی همه باز باشد و همه بنا به استعداد خود بتواند از آن بهره‌مند شوند.

2.    تعلیم‌وتربیه باید طوری هدایت شود که شخصیت انسانی هرکس را به حد کامل شکوفا ساخته و احترام به حقوق و آزادی‌های اساسی بشر را تقویت کند. تعلیم‌وتربیه باید به حسن تفاهم، گذشت و احترام به عقاید مختلف و دوستی بین تمام ملل، جمعیت‌های نژادی یا مذهبی و هم‌چنین توسعه فعالیت‌های ملل متحد را در راه حفظ صلح تسهیل کند.

3.    پدر و مادر در انتخاب نوع تعلیم‌وتربیۀ فرزندان خود نسبت به دیگران اولویت دارند.»

 

در بند 1 ماده 13 کنوانسیون بین‏المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آمده است:

«کشورهای عضو این کنوانسیون حق هر فرد را به تعلیم‌وتربیه به رسمیت می‌شناسد. کشورهای عضو موافقت دارند که هدف تعلیم‌وتربیت باید رشد کامل شخصیت انسانی، احساس عزت نفس و احترام به حقوق و آزادی‌های اساسی بشر را تقویت کند. علاوه‏ بر این کشورهای طرف این کنوانسیون موافقت دارند که تعلیم‌وتربیت باید کلیه افراد را برای ایفای نقش سودمند در یک جامعۀ آزاد آماده سازد و موجبات تفاهم، تساهل و دوستی بین کلیه ملل و کلیه گروه‌های نژادی، قومی یا مذهبی را فراهم آورده و توسعۀ فعالیت‌های سازمان ملل متحد را به منظور حفظ صلح تشویق کند.» در بند دوم این ماده به اجباری و رایگان بودن تعلیم‌وتربیه ابتدایی، و آموزش عالی بر اساس شایستگی و تساوی، و بهبود شرایط مادی زندگی معلمان اشاره شده است. در بند سوم همین ماده به آزادی والدین در مورد انتخاب مکتب برای اطفال ‏شان اشاره شده است.

در دین مبین اسلام هم بر اهمیت و ضرورت تعلیم‌و‌تربیت تأکید فراوانی صورت گرفته‌؛ و تعلِیم و تعلّم از متعالی­ترین اهداف انبیاء شمرده شده‌است.  از دیدگاه قرآن کریم شخص متصف به وصف علم دارای برتری است و جایگاه شایسته­ای دارد.


بازنشر این مطلب