د ښځو حقوقو ملاتړ څانګه

موخه:

د ښځو حقوقو ته پراختيا ورکول ، د هغوي له حقوقو څخه څارنه او ددي تر څنګ هغي هڅي چې د ښځو پر وړاندې د زور زياتي د لمنځه وړلو لامل ګرڅې په ټول افغانستان کې تر سره کول.

مقاصد:

1. په افغاني ټولنه کې د ښځو حقوقو ته د پراختيا ورکولو له لاري بدلون راوستل
2. د ورکشاپونو، سيمينارونو او ډله ييزو رسنيو له لاري د ښځو د حقوقو په اړه پوهاوي ورکول
3. د نړيوالو بشري  قوانيو سره سم د يوي ملي پلان جوړول چې په لړ کې يې په هيواد کې د ښځو حقوقو د ښه والي په موخه د هغي کارول

د فعاليتونو سيمه:

څرنګه چې ښکاره دي د کميسيون له دندو څخه يو هم دا دي چې په هيواد کې د ښځو حقوقو ته پراختيا ورکړي او له هغي څخه ملاتړ وکړي، چې په دي موخه د ښځو څانګه په لاندنيو سيمو کې خپله فعاليت او دنده تر سره کړي دي:

-       د ښځو پر وړاندې د هر ډول تاو تريخوالي او زورزياتي د لمنځه وړلو کنوانسيون  (CEDAW )او د افغانستان په اساسي قانون کې د ټولو وګړو چې په هغه کې ښځه او نارينه هم ګډون لري په واضحه توګه و خلکو ته منعکس کړي دي

-       د ښځو هڅول چې د افغانستان په بيا ودانولو پروسه که فعاله ونده واخلي

-       چې په دي لړ کې ښځو د اساسي قانون په لويه جرګه کې په ښه توګه ګډون وکړ  او هم په نوي اساسي قانون کې د ښځو او نارينو د مساوي حق درلودلو د ذهنيت ورکول

پورتنيو موخو ته د رسيدو په اړه  بيلابيلو  ګټګوريو لکه ( قاضيان، حقوق پوهان، د پوهنتون او ښوونځيو ښوونکې او استادان او عامو وګړو )  ته د ورکشاپونو دايرول . او همداراز يوه ځانګړي وړانديز چې د اساسي قانون په بڼه جوړ شوي و د اساسي قانون کميسيون ته وسپارل شو.

د يوي داسي ځانګړي غونډي جوړل چې موخه يې په دولتي ارګانونو کې د ښځو وضعيت ته کتنه او دمعلوماتو ټولول او همداراز د حل لاري چاري وړانديزونه هم شامل ؤ او په دي لړ کې هم څيړنه تر سره شو چې په دولتي چوکاټ کې څو کليدي پوستونه و ښځو ته ورکړل شوي دي.

کميسيون قضائې مراجعو ته د مدني او جنائي قوانين د اصلاح او يا بدلون راوستلو په هکله چې په ښکاره توګه د ښځو د حقوقو پر وړاندې سرغړاوي توکې په کې شتون در لود ځانګړي وړانديزونه ورکړي دي

په مياشتني بڼه د ښځو له زندان څخه ليدنه او په محکمو کې د ښځو له محاکمې څخه څارنه

د بندي ښځو په هيواد کې دننه او له هيواد څخه بهر د بهرنيو چارو وزارت په مرسته د سرشميرني پروسي تر سره کول .

له بيړنې لويې جرګې څخه وروسته د افغانستان د بشر حقوقو خپلواک کميسيون او مدني ټولني لخوا د اساسي قانون نمايندګانو ته ديوي ورکشاپ دايرول

له ښځو نړيوالو ورځو څخه نمانځنه چې موخه يې بيا هم د ښځو د حقوقو پراختيا په تيره بيا سياسي حق، د بيلګې په توګه ښځى په رياست جمهوري ټاکنو کې د نومليکني لپاره لږ ګډون کړي وو.

-       پورتني نمانځنو مراسم نه يواځى په کابل ښار کې بلکه د افغانستان د بشر حقوقو د خپلواک کميسيون سيمه ييز دفترونه هم په ١٦ بيلابيل ولايتونو کې هم د سيمه ييز نا دولتي موسساتو په مرسته دغي ورځى نمانځلي دي چې په لړ کې يې ښځى هڅولي تر څو د هيواد په بيا رغونه او په تيره بيا په سياسي پروسو کې فعاله ونډه واخلي

-       همدارنګه د ښځو څانګه د ښځو د نړيوالي ورځى په وياړ يوه تصويري نمايشګاه د کابل په پوهنتون کې جوړ کړ، چې په کې ١٢٠ تصاوير او له ٢٠ و څخه زيات پوسترونه چې په ټولنه کې د افغانى ښځو د فعالي ونډي ښکارندوي و او همداډول د افغاني دودونو د مثبتي او منفي اړخونو ښکارندوي هم و د کتونکو لپاره په ننداره کښيښودل شوي وو.

-       دغه نمايشګاه د آئيني دموسسي په ګډه مرسته چې د يادونې وړ دي چې دغه موسسه ١١ تصاوير چمتو کړي ؤ داير شوي و

-       د ښځو د تعليم او کار حقوقو په اړه  د افغانستان د ملي ټلويزيون په مرسته  د يوي مستندي فلم جوړول

-       د يوي بلي هنري فلم جوړول چې په دغه فلم کې له شرعيت څخه د ناوړي ګټي پورته کول ښودل کيږې لکه څنګه چې په دغه فلم کې يوه قوماندان پر يوه ښځه جنسي تيري کوي او بيرته همدا قوماندان هغي د شرعيت پر اساس په سنګسار محکوموي چې دا ښځه په همدي ويره کې وفات کيږې

-       د ځان سوزونې او د ځان وژنې هڅي د زياتوالي له امله د کميسيون سيمه ييز دفتر چې په هرات ولايت کې فعاليت لري د ( ولي ځان سوزونه)  تر سرليک لاندې د ٢٠٠٣ کال د اکتوبر په مياشت کې يوه سيمينار تر سره کړل. په دغه سيمينار کې علما، ډاکتران، حقوق پوهان او د ښځو د حقوقو ملاتړ فعالين برخه اخيستي وه چې ددي سيمينار په لړ کې ٢٢ ويناوي تر سره شوي او  يو لړ د حل لاري چاري هم پورتني ستونزي ته د سيمينار د ګډونوالو له خوا وړانديز وشو.

په زور ، کوچنيوالي او يا څو ودونه هغه لاملونه دي چې د پورتني ناخوالي لامل ګرڅى چې په تيرو دريو لسيزو کې د جګړو او کړاوونو په پايله کې په ميراث پاتي شوي دي او بل لامل پر ښځو د محدوديت دوام دي چې بيا هم په هيواد کې د بي امني او بي ثباتي په پايله کې شتون لري

د افغانستان د بشر حقوقو خپلواک کميسيون د سيمينار ټولې ويناوي د يو کتاب په بڼه چاپ کړل او د سيمينار ګډونوالو پر فرهنګي ، ټولنيز او دولتي موسساتو باندې د يو پريکړه ليک په صادريدو سره د عمل  غږ وکړ . د پريکړه ليک عمده ټکې په لاندې کرښو کې ليکل شوي دي .

څارنيز پروژي

د څارني په اړه لند معلومات

څرنګه چې ښکاره دي د کميسيون له دندو څخه يو هم دا دي چې په هيواد کې د ښځو حقوقو ته پراختيا ورکړي او له هغي څخه ملاتړ وکړي، چې په دي موخه د ښځو څانګه په لاندو برخو کې څارني تر سره کړي دي :

-       دښځو د جنايتونو د شنني تر سرليک لاندې  د يوي کتاب خپرول  ( په دغه کتاب کې د ښځو بيلا بيلو جنايتونه او بيلا بيل لاملونه د افغانستان په بيلابيلو سيمو کې څيړل شوي دي )

-       په دغه کتاب کې دي ټکي ته چې له څو کلونو څخه راهيسي په هيواد کې  د جنايت کاروښځو شمير د  زياتيدو په حال کې دي   او دا چې ولي ښځو دغو جنايتونو ته لاسوهنه کوي همداراز د هغو د ناوړي پايلو په کورنيو او ټولنه کې هم  ځانګړي شوي دي .

-       د ځان سوزونې او د ځان وژنې هڅي د زياتوالي له امله د کميسيون سيمه ييز دفتر چې په هرات ولايت کې فعاليت لري د ( ولي ځان سوزونه)  تر سرليک لاندې د ٢٠٠٣ کال د اکتوبر په مياشت کې يوه سيمينار تر سره کړل. په دغه سيمينار کې علما، ډاکتران، حقوق پوهان او د ښځو د حقوقو ملاتړ فعالين برخه اخيستي وه چې ددي سيمينار په لړ کې ٢٢ ويناوي تر سره شوي او  يو لړ د حل لاري چاري هم پورتني ستونزي ته د سيمينار د ګډونوالو له خوا وړانديز وشو.

په زور ، کوچنيوالي او يا څو ودونه هغه لاملونه دي چې د پورتني ناخوالي لامل ګرڅى چې په تيرو دريو لسيزو کې د جګړو او کړاوونو په پايله کې په ميراث پاتي شوي دي او بل لامل پر ښځو د محدوديت دوام دي چې بيا هم په هيواد کې د بي امني او بي ثباتي په پايله کې شتون لري

د افغانستان د بشر حقوقو خپلواک کميسيون د سيمينار ټولې ويناوي د ( چرا خود سوزي ) تر نامه لاندې د يو کتاب په بڼه چاپ کړل.

-        همدارنګه د ښځو څانګه د ښځو د نړيوالي ورځى په وياړ يوه تصويري نمايشګاه د کابل په پوهنتون کې جوړ کړ، چې په کې ١٢٠ تصاوير او له ٢٠ و څخه زيات پوسترونه چې په ټولنه کې د افغانى ښځو د فعالي ونډي ښکارندوي و او همداډول د افغاني دودونو د مثبتي او منفي اړخونو ښکارندوي هم و د کتونکو لپاره په ننداره کښيښودل شوي وو. دغه نمايشګاه د آئيني دموسسي په ګډه مرسته چې د يادونې وړ دي چې دغه موسسه ١١ تصاوير چمتو کړي ؤ داير شوي و . ديادوني وړ دي چې ددغي نمايشګاه عکسونه په ژنيوا کې هم وښودل شو.

د راتلونکي څارنې په موخه نيول شوي پلانونه:

په زور ودونه:

-       اټکل شوي چې په افغانستان کې له ٦٠ و څخه تر ٨٠ سلني پوري ودونه په زور ودونه دي. په زور ودول ټکې په عملي بڼه له ډيرو معناوي سره سمون لري ( په لاندې کرښو کې د په زور ودونو بيلګي ښودل شوي دي ) د نجونو ودول ددي په خاطر چې پور ادا کړي ، دښمني لمنځه ويسي او له هغه چا سره واده وکړي چې د انجلي خوښه هم نه وي .

-       په افغاني ټولنه کې په زور ودونه په بيلابيل  توکمونو او سيمو کې سره فرق کوي او دا کړني په اطرافي سيمو کې تر سره کيږې . يوه ټکې چې په زور ودونو کې زيات دي د زور ټکې دي چې دغه عمل ته ناقانونه بڼه ورکوي او د ښځو له حقوقو څخه سرغړاوي بلل کيږې

کورنې تاوتريخوالي:

-       له هغه ځاى څخه چې ښځو د کورنې تاوتريخوالي  په ځانګړي توګه په کورنيو کې له مخکي وختونو څخه مخ دي خو په تيرو دوه و لسيزو جګړو کې دغه کړنې په ځانګړي توګه په ټولنه او کورنې کې دننه زياتوالي موندلي دي.

-       د افغانستان د بشر حقوقو خپلواک کميسيون د ښځو دحقوقو ملاتړ څانګه پلان لري چې د کورني تاوتريخوالي په اړوند يوه څارنه تر سره کړي