تقی واحدی ـ مزار شریف

با حضور حواعلم نورستانی کمیشنر کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان و به اشتراک 20 تن از رؤسا و نمایندگان نهادهای ذیربط دولتی و مدیران چند شرکت ترانسپورتی، روز دوشنبه 28 دلو، وضعیت حوادث ترافیکی در ولایت بلخ مورد بحث و بررسی قرار گرفت. این بررسی بخشی از تحقیقی می باشد که با عنوان نقض حق حیات بر اثر حادثات ترافیکی از سوی کمیسیون مستقل حقوق بشر در سطح ملی راه اندازی گردیده است.

در آغاز این نشست خانم نورستانی با اشاره به تلاش های ریاست ترافیک در راستای کاهش حادثات ترافیکی افزود با این حال حوادث ترافیکی در کشور ما در سطح بالایی قرار دارد و این می طلبد که به منظور ریشه یابی این معضل، مباحثاتی در سطح ملی با ارگان های ذیربط و همینطور قربانیان راه انداخته شود. او گفت هدف عمده ی ما اینست که راهکارهای کاهش حادثات ترافیکی و تلفات ناشی از آن را زمینه ساز شویم.

در این نشست نورمحمد فیض زاده آمر تنظیم ترافیک بلخ سطح پایین معلومات شهروندان نسبت به مقررات ترافیکی و کم عرض بودن جاده ها را از عوامل اصلی ازدیاد حادثات ترافیکی دانست. او افزود خوشبختانه امسال حوادث ثبت شده ی ترافیکی نسبت به سال گذشته صد درصد کاهش یافته و از 570 مورد در سال 1391 به 211 مورد در سال 1392 رسیده است. او تلاش های پیگیر مدیریت ترافیک و ارتقای سطح دانش عمومی رانندگان را از عوامل عمده ی این کاهش ذکر کرد.

او گفت چنین جلساتی می تواند تاثیرات بسیار مثبتی در این رابطه داشته باشد. به گفته ی او هم اکنون 80 هزار واسطه ماشینی در شهر مزار شریف به ثبت رسیده که با احتساب حدود 20 هزار موتری که از نقاط دیگر کشور داخل شهر می شود، می توان گفت که روزانه صد هزار موتر در این شهر در گشت و گذار می باشد.

در این نشست انجنیر ذبیح الله معاون شهرداری مزار شریف با اشاره به دستاوردهای شهرداری در زمینه اسفالت جاده ها گفت، علاوه بر اینکه در طول سه سال گذشته از بودجه شهرداری پنجاه کیلومتر سرک را در شهر مزار شریف قیر کرده ایم، تاجران را نیز تشویق به آسفالت کوچه ها کرده ایم که تاثیرات مثبت در امر ترافیک داشته است. او گفت پلان شهرداری اینست که تا 5 سال آینده تمام سرک های داخل شهر را اسفالت کند که در آن صورت جلو ازدحام ترافیکی در چند جاده معین را خواهد گرفت.

انجنیر اسدالله ارسلان رئیس فواید عامه ولایت بلخ، با اشاره به اجرائات این ریاست در سال 1392 گفت، هم اکنون کار ساخت چندین سرک را روی دست داریم و در نظر داریم از سال آینده از پارک فردوسی الی دوراهی حیرتان سرک را عریض بسازیم. ساخت جاده خلم ـ قندوز از دیگر اقدامات روی دست ماست که در صورت تکمیل بخش زیادی از عبور و مرور از این مسیر انجام خواهد شد. او علاوه کرد تلاش ما اینست که با بهسازی جاده ها و دیوارهای استنادی نه تنها جلو حادثات را بگیریم بلکه در گشت و گذار شهروندان سهولت فراهم کنیم.

سید قاسم موسوی نماینده ریاست تنظیم ترانسپورت زمینی بلخ، شرحی از فعالیت های این ریاست داد و گفت که در ولایت بلخ 52 اتحادیه باربری، 16 شرکت ترانسپورتی، 3 شرکت تاکسیرانی و 73 نمایندگی ترانسپورتی فعال می باشد. او گفت به همکاری مدیریت ترافیک بلخ با این شرکت ها و اتحادیه نشست های منظم هفتگی و ماهوار و سالوار داریم و در این نشست ها تاکید می کنیم که در استخدام دریوران دقت کنند که مریض و معتاد نباشند، اخلاق دریوری داشته باشند و کورس رانندگی خوانده باشند. او گفت رسانه ها باید در روشن ساختن اذهان مردم نسبت به حادثات ترافیکی و پیامدهای آن نقش و مسئولیت بیشتری به عهده بگیرند. او تیزرانی و کم حوصلگی دریوران را از عوامل افزایش حادثات ترافیکی دانست و افزود نصب چراغ های ترافیکی در شهر مزار شریف در جلوگیری از تیزرانی و کاهش حوادث ترافیکی نقش مهمی داشته است.

در این نشست قاضی عبدالله محمدی نماینده محکمه استیناف ولایت بلخ از ارجاع حدود 160 دوسیه مرتبط به حادثات ترافیکی به محکمه خبر داد و افزود که از این میان 105 دوسیه آن حل و فصل گردیده است. او خواهان دقت بیشتر در ترتیب و تنظیم دوسیه حادثات شد و گفت باید از شاهدین احضارات گرفته شود تا ما بتوانیم قضاوت منصفانه یی داشته باشیم.

او گفت بیشترین حادثاتی که به ما می رسد مربوط به زرنج و موترسایکل است و این، برای ما سئوال برانگیز است که آیا زرنج ها زیاد دوسیه می کنند یا اینکه از حادثات دیگر وسایط چشم پوشی می شود. او تاکید کرد قانون باید بالای موترهای مدل بالایی که سرعت غیر مجاز دارند نیز تطبیق شود.

قاضی محمدی گفت تا جایی که من اطلاع دارم نمبر پلیت زرنج ها از سوی کدام شرکت توزیع می شود که این خلاف قانون است و باید این کار از سوی ترافیک صورت گیرد. او گفت از آن جایی که پارک کافی وجود ندارد، پارک موتر ها در جاده ها مشکل ایجاد کرده است و گرنه جاده ها چندان کم عرض نیستند.

او تاکید کرد که باید در قسمت بررسی لیسانس های رانندگی دقت به خرج داده شود.  و یادآور شد که دوسیه هایی به ما می رسد که در اثر حادثه فوت صورت گرفته اما به علت نبود نمبر پلیت، تشخیص اینکه کدام موتر عامل این کار بوده دشوار و حتی ناممکن می شده است.

در این نشست نجیب الله صدیق مسئول شرکت ترانسپورتی ایلبند، نبود هماهنگی میان ادارات دولتی را یکی از مشکلات عمده در امر ترافیک دانست و افزود ضرور است که ریاست شهرداری با مدیریت ترافیکی همکار و همگام باشد. او دادن جواز بدون آموزش مقررات ترافیکی به رانندگان، عدم کنترل خط سیر و نبود چک وسایط ترانسپورتی، سوء استفاده تعدادی به نام کمیشن کار، ایجاد نمایندگی های خودسر شرکت های ترانسپورتی، سوء استفاده مدیریت ترافیک از صلاحیت های وظیفوی خود و مداخلات افراد بلند رتبه را از جمله مشکلات ترافیکی دانست. به گفته نجیب الله صدیق نبود پارک های وسایط باعث ازدحام زیاد وسایط در جاده ها شده است و شهرداری در این قسمت سخت غفلت کرده است.

اما نورمحمد فیض زاده آمر تنظیم ترافیک بلخ گفت بیش از پنج سال است که ما برای زرنج ها نمبر پلیت نداده ایم. او افزود در سال های اخیر از سوی شهرداری به شکل غیر قانونی برای زرنج ها نمبر پلیت داده شده بود که در این رابطه ما اعتراض کردیم و مقام ولایت دستور منع توزیع را داد. او درعین حال خاطرنشان ساخت که در این اواخر فرمان آمده که می توانیم در شهر های درجه یک نیز برای زرج ها نمبر پلیت توزیع کنیم. او تاکید کرد که وقتی آپارتمان ساخته می شود باید ترافیک در جریان قرار داده شود اما تاکنون این کار صورت نگرفته است. بلند منزل ها ساخته می شود اما جای برای ترافیک در نظر گرفته نمی شود.

آقای فیض زاده تصدیق کرد که کمیشن کار واقعا در ترافیک زیاد شده است و قول داد که در راستای حل آن اقدام می کند. اما گفت که به هیچ فردی بدون طی کورس 15 روزه جواز نامه رانندگی داده نمی شود. او از هماهنگی پولیس شاهراه با مدیریت ترافیک داخل شهر خبر داد و گفت این کار باعث می شود که ما از حوادث خارج شهر نیز به موقع خبردار شویم.

در رابطه به سئوال مدیر مسئول نشریه فرشته خاور که پرسید چرا برای جلوگیری از سرعت غیر مجاز موترها تدابیر جدی گرفته نمی شود آمر تنظیم ترافیک بلخ پاسخ داد که این نکته صحت دارد و ما سرعت سنج نیز داریم اما هنوز فعال نکرده ایم. گرچه در صدد هستیم که این کار را انجام بدهیم.

در جواب به این سئوال که هنگام قیرریزی جاده ها چرا عرض آن مطابق نیازهای امروز بیشتر نمی شود، معاون شهرداری گفت که ما مطابق ماسترپلانی کار می کنیم که در سال 1350 برای شهر مزار شریف ساخته شده است و لذا نمی توانیم جاده ها را عریض و یا کم عرض بسازیم.

در پایان این جلسه عبداللطیف علی پور سرپرست دفتر ساحوی شمال کمیسیون مستقل حقوق بشر از عدم حضور نمایندگان مقام ولایت، سارنوالی و شورای ولایتی بلخ ابراز تاسف کرد. او ضمن قدردانی از سهم گیری فعال اشتراک کنندگان پیشنهاد کرد که برای حل و کاهش مشکلات مطرح شده خوب است که جلسات منظم میان ادارات ذیربط ایجاد شود که این پیشنهاد مورد استقبال قرار گرفت. همچنین حوا علم نورستانی کمیشنر کمیسیون مستقل حقوق بشر مباحث مطرح شده را مفید ارزیابی کرد و گفت کار ترافیک قابل تمجید است و امیدواریم برای کاهش حادثات ترافیکی همکاری های مؤثری داشته باشیم.

خانم نورستانی و هیات همراهش روز بعد با 7 تن از متضرران طی نشستی گفتگو کرد. در این نشست هر کدام از متضرران شرح حادثه و پیامدهای آن را بیان کردند. اکثر آنها از سارنوالی شکایت داشتند که دوسیه های شان را عمدا طولانی ساخته است. محمد احسان باشنده شهر مزار شریف که موتر باربری سوزوکی را رانندگی می کرده و با یک زرنج تصادف کرده است می گوید زمانی که از ولسوالی بلخ به سوی مزار شریف می آمدم، یک زرنج از من سبقت گرفت و درنتیجه تصادف کردیم که راننده زرنج زخمی شد و در شفاخانه 35 کوک خورد. او می گوید راننده زرنج 15 ساله است و از این خاطر دوسیه از محکمه پس به سارنوالی راجع شد.

یک مرد دیگر که به گفته خودش پایدو حمام می باشد و برادرش راننده کماز بوده و با یک بایسکیل ران تصادف کرده می گوید که برادرم به این خاطر بندی است و حالا سارنوالی مرا محکم گرفته است که تو با این بچه بایسکیل ران دشمنی داشته ای و به این خاطر برادرت را گفته ای که این بچه را با موتر بزند. در حالی که من اصلا او را نمی شناسم. خانم نورستانی در این رابطه گفت که جرم یک عمل شخصی است و شما نباید گناه کار شناخته شوید.

عبدالمجید یک باشنده دیگر شهر مزار شریف که راننده موتر سوزوکی بوده می گوید که ساعت شش و نیم شب یک موتر سایکل که سه پشته بود، هنگامی که از جمپ می خواستم تیر شوم به من زد و سواری های آن زخمی شدند. من آنها را به شفاخانه بردم و حالا طرف مقابل می گوید که ابرا می دهم اما سارنوالی رها نمی کند و هر روز تلفون می کند که بیا دوسیه ات معلوم شود. در لحظه یی که این راننده گپ می زد از سارنوالی تلفون آمد و از او خواست که هرچه زودتر خود را به سارنوالی برساند.

چند تن از این راننده ها گفتند که از آزار و اذیت سارنوالی و اینکه عمدا روند رسیدگی به دوسیه را طولانی می سازد، به ستوه آمده اند. آنها همچنین از ترافیک خواستند که کنترل دقیقتری بالای رانندگان داشته باشند تا جلو کسانی را بگیرند که لیسانس ندارند و یا زیر سن می باشند.

در این نشست همچنین داکتر بخش عاجل شفاخانه ملکی حضور داشت که ضمن تشریح روند کاری خود، خواستار آن شد که رسانه ها مقررات ترافیکی و همچنین چگونگی حوادث ترافیکی را به اطلاع شهروندان برسانند تا آگاهی مردم بالا برود.

در پایان حوا علم نورستانی با ابراز سپاس از قربانیان حوادث ترافیکی به خاطر حضور شان در این نشست گفت که ما تلاش می کنیم به دردهای شما رسیدگی کنیم و در جایی که احساس می کنیم حق شما در حال پایمال شدن است خود را موظف به مداخله می دانیم.