دفتر ساحوی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در بامیان، با همکاری ادارات ذیربط محلی و گروه یادآوران در تاریخ 19 حوت 1397 محفلی را به مناسبت هژده همین سالروز تخریب مجسمه‌های بودا در ولایت بامیان برگزارکرد. این برنامه با حضور مسئولان حکومت محلی، فعالان مدنی و حقوق بشر، اساتید و دانشجویان مراکز تحصیلی و شماری از فرهنگیان و شاعران از ولایات مختلف در مرکز ولایات تدویر شد.

محمدطاهر زهیر والی بامیان در مورد سابقه تاریخی ولایت بامیان صحبت نمود و این ولایت را محل تلاقی فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف عنوان کرد. آقای زهیر با توضیح برنامه‌های حکومت محلی برای محافظت از میراث فرهنگی ولایت بامیان و نیز تأکید بر ضرورت همکاری‌های بین‌المللی دراین زمینه، از تعهد حکومت در راستای حفظ، نگهداری و حراست از آثار تاریخی این ولایت سخن گفت و اطمینان داد که با تمام توان و به صورت جدی به مسئولیت‌های قانونی دولت برای حمایت از داشته‌ها و ارزش‌های فرهنگی و تاریخی بامیان عمل خواهد کرد.

در ادامه برنامه، محمدجواد دادگر رئیس دفتر ساحوی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، تخریب و انهدام تندیس‌های بودا در ولایت بامیان را یکی از رخدادهای جنایت بار تاریخ افغانستان عنوان کرد وگفت، تخریب مجسمه‌های بودا به عنوان بخشی از میراث ارزشمند فرهنگی کشورکه از سوی گروه طالبان تخریب شد به موجب اسناد بین‌المللی حقوق بشر، مصداق صریح جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت می‌باشد. آقای دادگر با استناد به اسناد بین‌المللی حمایت مؤثر و دومدار از میراث فرهنگی- تاریخی از طریق وضع و تصویب قوانین جامع و پاسخگو و نیز پیگیری اجرای برنامه‌های آموزشی و مراقبتی را بخش مهمی از مکلفیت‌های دولت افغانستان عنوان کرد و از حکومت محلی خواست برای رسیدگی دایمی به معضل مغاره نشینی، اختصاص بودجه کافی برای مراقبت، بازسازی و مرمت آثار تاریخی، برگزاری برنامه‌های آموزشی و آگاهی‌دهی، انتقال ادارات دولتی از ساحات محافظت شده باستانی و برخورد قانونی با افرادی که به گونه‌ای غیر قانونی دست به حفر و کاوش می‌زنند توجه و اقدام عملی نماید.

علاوه براین، زهرا نارنین، مسئول گروه یادآوران به خوانش بیانیه این گروه پرداخت که در بخشی آن آمده است: داشته‌های فرهنگی و تمدنی ما که سرمایه‌ای معنوی کشور است نباید دستخوش برخوردهای سلیقه‌ای شود که ضمانتی در مقابل آن وجود نداشته باشد بناً ما خواهان ضمانتی هستیم که حادثه‌ای همانند تخریب مجسمه‌های بودای بامیان، تخریب موزیم ملی، تخریب مجسمه‌های بودای لوگر و به آتش کشیدن اثرهای تاریخی در آرشیف ملی و دیگر حوادث همچنین تکرار نشود.

هم چنین در بخش اول برنامه، نمایندگان شورای ولایتی، ریاست اطلاعات و فرهنگ و بنیاد انکشافی آقا خان نیز صحبت نمودند.

در بخش دوم برنامه؛ گفتمان مدنیت و سازگاری با سخنرانی عمراخان مسعودی رئیس اسبق موزیم ملی و مشاور سازمان یونسکو، محمدجواد دادگر رئیس دفتر ساحوی کمیسیون مستقل حقوق بشر، صادق علی یار فعال حقوق بشر، دکتر عبدالرحیم اخلاقی رئیس موسسه تحصیلات عالی بامیکا و دکتر ظاهر فایز معاون علمی دانشگاه بامیان برگزار شد.

نقش نهادهای بین‌المللی برای حفاظت از میراث‌های جهانی، حق بر میراث فرهنگی در اسناد بین المللی، اهمیت اقتصادی میراث‌های فرهنگی ولایت بامیان، صلح و مدنیت و نقش بامیان در تعامل فرهنگ بشری از محورهای اصلی بحث و صحبت سخنرانان این بخش از برنامه بود. سخنرانان ضمن ارائه معلومات همه جانبه در باره موضوعات یادشده، بر اهمیت حفاظت و مراقبت مؤثر از آثار تاریخی- فرهنگی ولایت بامیان تأکید نمودند.

شایان ذکر است که در هژده همین سالروز تخریب مجسمه‌های بودا، دو برنامه شام فرهنگی، نمایشگاه کتاب و نمایشگاه نقاشی کودکان نیز راه اندازی گردیده بود.