دلایل و انگیزههای مؤثر در محرومیت کودکان مرکز ولایت بامیان از حق تعلیم و تربیه
یافتهها و نتایج بررسیهای دفتر ساحوی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نشان میدهد که شمار زیادی از کودکان دارای شرایط، مخصوصاً کودکان دختر در ساحات مختلف مربوط به مرکز ولایت بامیان، بنا بر دلایل مختلف از حق تعلیم و تربیه محروم شدهاند. هرچند معلومات دقیق و مشخص درباره شمار کودکان محروم از حق تعلیم و تربیه در مرکز ولایت بامیان در دست نیستْ اما مسئولان ریاست معارف میگویند که بیشتر از ۲۳ هزار کودک، اعم از دختر و پسر در سراسر ولایت بامیان به حق تعلیم و تربیه دسترسی ندارند. مطابق با یافتههای نظارتی دفتر ساحوی کمیسیون، در قریههای جرستوغی، ششپل، سرخدر، تیبتی، ملایان و لالهخیل، بورسونه، قریه تاجک، خمکلک، تولواره، سوماره، داودی، بیشتر کودکان نیز در قریههای جگرهخیل، حیدرآباد، سیدآباد و سرآسیاب شماری از کودکان از حق تعلیم و تربیه و ادامه تحصیل محروماند.
با وجود این، دفتر ساحوی بامیان کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، در ادامه تلاشهای پیگیر و اقدامات دادخواهانه خود برای تأمین دسترسی کودکان دارای شرایط، به حق تعلیم و تربیه، نشست مشورتی را با حضور معاون ولایت، نمایندگان ریاست معارف، یونسف، دفتر شبکه انکشافی آغاخان، ریاست حج و اوقاف و دیگر نهادهای ذیربط، علمای دینی، متنفذان، مسئولان شورای انکشافی، فعالان مدنی و فرهنگیان در مرکز ولایت بامیان برگزار کرد.
محمدجواد دادگر، رئیس دفتر ساحوی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، ضمن صحبت درباره وضعیت حق تعلیم و تربیه در ولایت بامیان و تأکید بر پیشرفت کمی و آماری معارف دراین ولایت، اما از کمبود امکانات مورد نیاز مکاتب و مخصوصاً محرومیت شمار زیادی از کودکان ابراز نگرانی کرد. آقای دادگر، ذهنیت و نگاه سنتی حاکم بر خانوادهها و به این ترتیب پایین بودن سطح آگاهی از اهمیت آموزش علم و سواد را در زمره مهمترین عوامل مؤثر در محرومیت کودکان از حق تعلیم و تربیه توصیف کرد و از متنفذان، علمای دینی و باشندگان قریههای یادشده خواست که به مسئولیت خود به منظور فراهمآوری زمینه دسترسی کودکان خود به حق تعلیم و تربیه عمل کنند. آقای دادگر امنیت سراسری و وجود فضای مصون اجتماعی را از ویژگیهای مثبت ولایت بامیان عنوان کرد و گفت، در حالی که مکاتب دخترانه و پسرانه در سراسر ولایت فعال است، بنابراین نباید دلیلی بر محرومیت عمدی کودکان از حق تعلیم و تربیه وجود داشته باشد.
عتیقالله عتیق، معاون والی بامیان در مورد اهمیت تعلیم و تربیه کودکان بهویژه حق تحصیل دختران صحبت کرد و با استناد به آموزههای دینی تأکید کرد که تعلیم و تربیه حق مسلم زنان و مردان است و ازاین رو نباید محرومیت عمدی کودکان از این حق را با دین و مذهب توجیه کرد. آقای عتیق از شرکتکنندگان خواست که با حکومت محلی و ریاست معارف همکاری کنند تا هیچ کودکی از حق تعلیم و تربیت محروم نشود و به اینگونه ما شاهد پیشرفت و شکوفایی وضعیت جامعه خود باشیم. افزون بر این، معاون والی بامیان از رسیدگی به خواستهها و مشکلات مردم اطمینان داد و گفت، حکومت محلی متعهد به حمایت از معارف و تأمین نیازهای آموزشی مردم ولایت بامیان است.
امان وابل، آمر شهری و نماینده ریاست معارف ولایت بامیان به پرسشها و نگرانیهای مردم پاسخ داد و به توضیح مشکلات و نابسمانیهای جاری پرداخت. آقای وابل، کمبود امکانات و نیروی مورد نیاز مکاتب از جمله کمبود جدی شمار معلمان در ولسوالیها و مرکز ولایت را در شمار مهمترین مشکلات مربوط به معارف ولایت بامیان عنوان کرد و خاطرنشان کرد که به دلیل حذف مکاتب الحاقیه، در یک صنف درسی تا ۹۰ دانشآموز نیز وجود دارد که خلاف نورم وزارت معارف است و این مسأله رسیدگی درست به تعلیم و تربیه تمامی دانشآموزان را سخت و دشوار میسازد. آقای وابل اطمینان داد که تمامی خواستهها و پیشنهادهای شرکتکنندگان این برنامه را از طریق ریاست معارف در مراجع بالاتر و مسئول پیگیری خواهد کرد.
شرکتکنندگان برنامه، با قدردانی از تلاشها و اقدامات کمیسیون مخصوصاً توجه به وضعیت تعلیم و تربیه، ساختار فرهنگی و سنتی حاکم بر جامعه، وجود عرف و عنعنات ناپسند مانند ازدواجهای زودهنگام، فقر و مشکلات اقتصادی، پایین بودن سطح آگاهی شماری از خانوادهها در مورد اهمیت تعلیم و تربیه، کار شاقه اطفال، متناسب نبود پالیسی وزارت معارف با شرایط جغرافیایی ولایت بامیان برای ارائه خدمات آموزشی، فاصله طولانی قریهها با مکاتب، کمبود شمار مراکز آموزشی و تعلیمی و کمبود امکانات مورد نیاز مکاتب را از مهمترین عوامل مؤثر در محرومیت کودکان از حق تعلیم و تربیه عنوان کردند. افزون براین، شرکتکنندگان اطمینان دادند که در قسمت برگزاری برنامههای آموزشی و آگاهی در زمینه حقوق بشر، با دفتر ساحوی کمیسیون مستقل حقوق بشر همکاری خواهند کرد.