گزارش‌های روزانه بازدید:658 تاریخ نشر:2020-06-02

پیشنهادهایی برای مشارکت قربانیان، کارشناسان و مردم در مذاکرات صلح میان‌افغانی

­روند صلح فراتر از میز مذاکره:

پیشنهادهایی برای مشارکت قربانیان، کارشناسان و مردم

در مذاکرات صلح میان‌افغانی

 

گفتگوهای صلح میان‌افغانی در بحث‌های مرتبط با دسترسی قربانیان به عدالت، حقوق و فراهم‌آوری شرایط التیام درد‌ها و رنج‌های آنان، با مسایلی دشوار مواجه خواهد شد. این موضوعات نیاز به بررسی دقیق دارند و هیچ نوع پاسخ یا نتیجۀ آسان یا آشکاری وجود ندارد تا پیشاپیش در نظر گرفته شود. این موضوعات هم‌چنین برای همه مردم افغانستان از سراسر کشور مهم است و توافق نهایی در مورد آن‌ها،‌ چگونگی صلحی را که ‌می‌آید‌، تعیین خواهد کرد. با توجه به اهمیت این مسایل، کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در این مرحله، ‌پیشنهادهای زیر را در مورد مسایل قربانیان ارائه می‌کند. در مراحل بعدی مذاکرات صلح میان‌افغانی، کمیسیون بر حسب ضرورت درباره دیگر ‌جنبه‌های حقوق بشری صلح پیشنهادهای تخصصی‌اش را به صورت کتبی عرضه خواهد کرد.

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به این باور است که روند مذاکرات باید با استفاده از سنت کهن مشارکت و مشوره در افغانستان، زمینه اشتراک قربانیان و عامه مردم را در روند به صورت رسمی فراهم کند. این امر می‌تواند به افزایش میزان پشتیبانی مردم از مذاکرات و درک و حمایت از نتایج آن منجر شود.

هم‌چنین ایجاد فرصت‌های مشارکت گسترده مردم می‌تواند آگاهی و توجه طرف‌های درگیر را ‌به همه‌کسانی که متحمل درد و رنج شده‌اند، نشان دهد و در عین حال فرصت بروز دیدگاه‌ها و ایده‌های جدید را برای بهبود روند مذاکرات فراهم کند.

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان چهار راهکار زیر را به منظور افزایش مشارکت  مردم و کارشناسان در روند مذاکرات بر محور مسئله قربانیان منازعه و حقوق بشر پیشنهاد می‌کند. در صورت درخواست طرفین مذاکرات‌کننده، کمیسیون می‌تواند گزینه‌ها و مدل‌های تطبیق این چهار راهکار را نیز ارائه کند.

کمیسیون از طرفین مذاکرهکننده می‌خواهد ‌به صورت فوری بحث روی این مسایل را آغاز کنند چون این موارد مرتبط با حقوق اساسی شهروندان است و بی‌توجهی به آنها می‌تواند منجر به بازگشت به منازعه شود.

  1. گفتگوی مستقیم قربانیان با طرفین مذاکره‌کننده / شهادت و روایت‌های شفاهی قربانیان

شماری از قربانیان، از سراسر کشور و قربانیان انواع خشونت‌های مرتبط با منازعه، باید انتخاب شوند تا در مورد تجربه خود از منازعه با طرفین به‌طور مستقیم صحبت کنند. انتخاب قربانیان باید از طرف نهاد‌های بی‌طرف و مستقل که مورد توافق طرف‌های مذاکره‌کننده باشد یکجا با تسهیل‌کننده/تسهیل‌کنند گان مذاکرات صورت گیرد. هدف از این بازدیدها برجسته کردن اهمیت موضوع قربانیان برای همه اعضای طرف‌های مذاکره‌کننده و رساندن صدای  شماری از نمایندگان قربانیان در این روند است. این اقدام به مردم نشان می‌دهد که طرفین متعهد به پاسخگویی به درد و آلام قربانیان جنگ‌اند.

  1. مشوره منظم و دوامدار با گروه برگزیده کارشناسان

کمیسیون پیشنهاد می‌کند طرفین مذاکرات یک کمیته فرعی (جداگانه یا مشترک) را برای ملاقات در فواصل زمانی منظم با یک گروه کارشناسان متشکل از فعالان حقوق بشر و جامعه مدنی شکل دهند. اعضای این گروه از طریق یک روند مشورتی منصفانه از میان اعضای جامعه مدنی انتخاب می‌شوند. آن‌ها می‌توانند پیشنهاد‌های مدون خود را به کمیته فرعی مذاکره‌کنندگان ارائه دهند و به پرسش‌های کمیته فرعی در مورد موضوعات خاص مندرج در دستورکار‌ مذاکرات پاسخ دهند. اعضای این گروه باید برای گسترش زمینه‌ مشارکت و مشوره از شبکه‌های گسترده‌تر خود نظر‌خواهی کنند و کمک گیرند.  از کمیته فرعی انتظار نخواهد رفت که اطلاعات محرمانه را به اشتراک بگذارد، اما کمیته می‌تواند به‌ گونه کلی‌تر معلومات ارائه کند و در‌باره مواردی که نظرات مردم و دیدگاه‌های بیرونی مفید واقع شود، پرسش‌هایی مشخص را با گروه در میان بگذارد. نظر به‌سرعت روند مذاکرات و با در‌نظر‌داشت موضوعات مورد بحث در آن، برگزاری نشست‌ها‌ی منظم میان این گروه مشخص آگاهان و کمیته فرعی در هر دو یا سه هفته یک‌بار مناسب خواهد بود.

  1.  پیشنهادهای مدون و کارشناسانه

جامعه مدنی و سایر نهادها و کارشناسان مستقل در مورد بسیاری از چالش‌های مرتبط با مذاکرات نظراتی مهم و سازنده ‌داده‌اند.

این نهادها و افراد باید تشویق شوند که در مورد موضوعات مشخص، پیشنهاد‌های کتبی همراه با راه‌حل‌های خاص و عملی یا پالیسی (مانند میکانیزم‌های جبران خسارت یا نحوه پیشبرد پروسه آشتی در سطح محل پس از توافقنامه صلح) ارائه دهند.

هم‌چنین ممکن است طرفین از کارشناسان بخواهند که در نشست علنی،  که هر دو طرف حضور ‌دارند،

پیشنهادهایی مشخص ارائه کنند‌ یا به پرسش‌هایی که طرفین در مورد آن‌ها بحث می‌کنند، پاسخ دهند.

ممکن است هر‌یک از طرفین به‌صورت جداگانه با کارشناسان مشورت کنند. در این مورد می‌توان از تسهیل‌کننده پروسه صلح درخواست کرد که در تنظیم دیدار‌‌های کارشناسان کمک کند.

  1.  مشوره سراسری / افغانستان‌شمول

در صورت مساعد بودن زمینه و شرایط (‌پس از Covid-19‌)، بهترین گزینه این است که یک جرگه مشورتی ملی قربانیان برای بحث درباره مسائل قربانیان، عدالت و مصالحه برگزار شود. جرگه مشورتی صلاحیت تصمیم‌گیری ندارد و فرصتی است برای بحث در مورد جوانب مختلف مسایل مربوط به قربانیان.

‌افزون بر این طرفین مذاکره باید برای دریافت نظرات عمومی، واکنش‌ها و برداشت‌های مردم، از شبکه‌های موجود، از طریق جامعه مدنی یا سایر گروه‌های اجتماعی، استفاده کنند.

هم‌چنین باید از ‌سازوکارهایی که برای تأمین ارتباط یا مشاوره آنلاین یا برگزاری نشست‌های‌ مشخص و هدفمند وجود دارد استفاده شود تا موضوعات دشوار و مهم مورد بحث و گفتگو قرار گیرد. این تلاش‌ها باید زمینه مشارکت افراد و گروه‌های متفاوتی را که از منازعه متضرر شده‌اند، در بحث‌ها فراهم کند و به گروه‌هایی که معمولاً کمتر شنیده می‌شوند، توجه بیشتر شود. از این راهکارها می‌توان‌ هم‌چنین برای توضیح برخی از نتایج ابتدایی مذاکرات و دریافت واکنش عمومی به بحث‌ها و نتایج اولیه مذاکرات استفاده کرد.

در حالی‌که طرفین مذاکره وقت لازم برای انجام چنین مشورت‌هایی را نخواهند داشت، آن‌ها می‌توانند در شکل‌گیری مشورت ملی کمک کنند. هم‌چنین، اظهار علاقه و تعهد طرفین برای دریافت نظرات عمومی نیز مهم است‌.

برای تهیه الگو‌های مشاوره خلاق می‌توان از نهادها و مجریان مستقل در جامعه مدنی یا بخش‌های خصوصی دعوت کرد.

 

 


بازنشر این مطلب