گزارش‌های روزانه بازدید:237 تاریخ نشر:2020-09-01

گزارش مختصر از کارکردهای کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در زمینۀ صلح و عدالت قربانی‌محور

مقدمه:

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به مثابۀ یگانه نهاد ملی حقوق بشری که بر مبنای قانون اساسی افغانستان تأسیس  شده است و مطابق ‌اصولنامۀ پاریس دارای رتبۀ «A» جهانی می‌باشد، در دو دهۀ اخیر همواره با در‌نظر‌داشت اصول حقوق بشری برای صلح و عدالت دادخواهی کرده است.

در نخستین کارگاهی که از سوی کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در 18 حوت 1380 برگزار شده بود، کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به طور مشخص برای رسیدگی به مسایل مرتبط با عدالت انتقالی موظف شده بود. کمیسیون همواره تلاش کرده است که خواست مردم برای عدالت شنیده شود، قضایای نقض حقوق بشر ثبت شوند، و برای صلح، آشتی و حقیقت‌یابی دادخواهی شود. دستاوردهای کمیسیون در زمینۀ عدالت انتقالی (از این پس «عدالت قربانی‌محور») و صلح با جزئیاتی بیشتر در ادامه توضیح داده شده است.

کمیسیون متعهد است که در هماهنگی با دیگر گروه‌های دادخواهی برای قربانیان جنگ به فعالیت‌ در زمینۀ حمایت از حقوق قربانیان دوام دهد، و همچنین به نظارت، بررسی و گزارشدهی از تلفات غیرنظامیان و یا دیگر قضایای نقض حقوق بشر بین‌المللی و حقوق بشردوستانه بین‌المللی به طور نظام‌مند ادامه خواهد داد. برعلاوه، کمیسیون از طریق دادخواهی و برنامه‌های آموزشی از حقوق زندانیان مرتبط با جنگ نیز حمایت می‌کند، و در صورتی که قوانین و هنجارهای بین‌المللی نقض شده باشد، کمیسیون مقامات مربوطه و دولت را مسئول می‌پندارد.

با نزدیک شدن به احتمال شروع مذاکرات میان‌‌افغانی، کمیسیون اعلان کرده است که در کنار قربانیان خواهد ایستاد و برای شمولیت آنان در مذاکرات و بلند کردن صدای آنان در این روند دادخواهی خواهد کرد. خدمات کمیسیون در زمینه‌های تخصصی حقوق بشری، دادخواهی و هماهنگی با جامعۀ مدنی و قربانیان در دسترس طرفین مذاکره‌کننده قرار خواهد داشت. کمیسیون بخشی از تیم مذاکره نیست و نخواهد بود. با این حال، کمیسیون  پیشنهاد کرده است که ناظر گفتگوها باشد و از طریق ارائۀ مشورۀ تخصصی در زمینۀ حقوق بشر و همچنین بلند کردن صدای قربانیان و جامعۀ مدنی نقشی سازنده‌‌ بازی کند.

نقش کمیسیون در جریان گذار از جنگ به صلح در زمینه‌های حقوق بشر و عدالت قربانی‌محور بسیار حیاتی است. کمیسیون طی سالیان دراز در زمینۀ دادخواهی برای حقوق قربانیان نقش مهمی داشته است. هرچند در سال‌های اخیر فعالیت‌های عدالت قربانی‌محور کمیسیون کاهش یافته بود، ولی اکنون این فعالیت‌ها با قوت بیشتری آغاز شده است. کمیسیون امیدوار است که به حیث مرکزی تخصصی در مورد عدالت قربانی‌محور شناخته شود تا طرفین مذاکرات و دیگران، به شمول گروه‌های جامعۀ مدنی و قربانیان برای دریافت مشوره به این نهاد مراجعه کنند.

گزارش مختصری از اقدامات، طرح‌ها و موضع‌گیری‌های فعلی، اخیر و گذشته کمیسیون در مورد تأمین صلح پایدار و عدالت قربانی‌محور را در زیر بخوانید.

 

الف) برنامه‌ها و اعلامیه‌های اخیر کمیسیون در مورد روند صلح (از ماه سرطان 1398تا اکنون):

  1. تحقیق ملی زنان، صلح و امنیت

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در سرطان 1398 تحقیق ملی زنان، صلح و امنیت را منتشر کرد. انجام این پژوهش برای جمع‌آوری دیدگاه‌ها و نگرانی‌های زنان افغانستان درباره روند مذاکرات صلح و خواست‌های آنها از این روند، مهم بود. در این تحقیق، بیش از پنج هزار تن از سراسر افغانستان از طریق پر کردن پرسشنامه یا اشتراک در برنامه‌ها شرکت کردند. نتیجۀ برآمده از این تحقیق ملی نشان می‌دهد که بدون شرکت مستقیم و موثر زنان و قربانیان جنگ نمی‌توان به صلح پایدار دست یافت؛ حقوق زنان و قربانیان باید بخش اساسی روند صلح باشد، در روند صلح نباید به عدالت و التیام زخم قربانیان خدشه‌ای وارد شود، پیشرفت‌های حقوق بشری به شمول برابری برای زنان و ساختارهای دموکراتیک باید حفظ شوند و جامعۀ بین‌المللی نباید افغانستان را پس از توافق صلح تنها رها کند.

  1. موقف کمیسیون در مورد رهایی سه عضو مهم شبکۀ حقانی

در پی اعلام آمادگی دولت افغانستان برای رهایی سه عضو مهم شبکۀ حقانی از زندان،‌ کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان روز پنجشنبه ۲۳ عقرب ۱۳۹۸ با نشر اعلامیه‌ای گفت که از دوام فرهنگ معافیت و نادیده‌گرفتن خواست‌های قربانیان برای اجرای عدالت در این اقدام نگران است. 

  1. پروسۀ رهایی زندانیان

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به تاریخ ۱۳ حوت ۱۳۹۸ یک نامۀ رسمی به ایالات متحدۀ آمریکا، جمهوری اسلامی افغانستان و گروه طالبان فرستاد و در آن نامه، پرسش‌ها و نگرانی‌هایش را در مورد رهایی متقابل زندانیان نیروهای دولتی افغانستان و گروه طالبان مطرح کرد.

در نامه آمده بود که نام‌های ۵۰۰۰ زندانی‌ای که توسط دولت افغانستان رها می‌شود، در اختیار کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان قرار داده نشده است. در ضمن، فهرست نام اسیرانی که نزد طالبان‌اند نیز در اختیار کمیسیون نیست. کمیسیون در آن نامه اذعان کرد که در گام نخست، تمامی شهروندان حق دارند دربارۀ روند صلح، به شمول رهایی زندانیان آگاهی داشته باشند و در گام دوم، پرسش‌هایی دربارۀ سه مسئله مطرح است:‌ اول، دسترسی قربانیان به عدالت؛ دوم، طی مراحل قانونی زندانیان و سوم، تأیید هویت زندانیان و برنامه‌های پس از آزادی. با در‌نظرداشت این‌که دسترسی به اطلاعات برای مشروعیت روند صلح و تداوم آن حیاتی است، این نامه‌ها بر حق دسترسی به اطلاعات در مورد رهایی زندانیان برای تمامی شهروندان افغانستان، به شمول جوانان، جامعۀ مدنی و نهادهای حقوق بشری مانند کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان تأکید داشتند. کمیسیون در 28سرطان 1399، در ادامۀ نامه‌های قبلی این نهاد با نشر یادداشتی در مورد رهایی زندانیان، از سوی طرفین مذاکرات خواهان وضاحت و پاسخگویی در مورد حقوق و منافع قربانیان و طی مراحل قانونی کسانی شد که در بند‌ اند.

  1. نقش کمیسیون در روند گفتگوهای صلح میان‌افغانی

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به تاریخ ۲۱ حوت ۱۳۹۸ نهایی شدن ترکیب هیأت مذاکره‌کنندۀ جمهوری اسلامی افغانستان را گامی مثبت برای تسهیل مذاکرات میان‌افغانی دانست و گفت که منتظر اعلام فهرست مذاکره‌کنندگان است.

کمیسیون اعلان کرد که نمی‌خواهد بخشی از هیأت مذاکره‌کنندۀ جمهوری اسلامی افغانستان در پروسۀ صلح افغانستان باشد، بلکه این نهاد در روند گفتگوهای میان‌افغانی به مثابۀ‌ نهاد غیر‌جانبدار ملی حقوق بشری، نقش نظارتی خواهد داشت و دفاع از حقوق همۀ شهروندان را وظیفۀ خود می‌داند. کمیسیون اعلان کرد که این نهاد مشوره‌ها و پیشنهادهای خود را دربارۀ مسایل حقوق بشری مرتبط با صلح در مراحل مختلف (از کاهش خشونت تا تبادلۀ زندانیان، عدالت قربانی‌محور و جایگاه تعهدات حقوق بشری ملی و بین‌المللی افغانستان و سایر مسایل مرتبط با حقوق بشری همۀ شهروندان) در اختیار هر دو هیأت مذاکره‌کننده خواهد گذاشت.

  1. استقبال از تحقیق محکمۀ بین‌المللی جزایی در افغانستان

دادگاه استیناف محکمۀ بین‌المللی جزایی در ۱۵ حوت ۱۳۹۸ اعلان کرد که به دادستان این نهاد اجازه داده که تحقیقاتش را در مورد جرایم علیه بشریت و جرایم جنگی مرتبط به جنگ افغانستان آغاز کند. این تحقیقات مربوط رویدادهایی می‌شوند که پس از یکم ماه ثور 1382 اتفاق افتاده‌اند. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان با نشر اعلامیه‌ای از تصمیم این دادگاه استقبال کرد. این تصمیم پس از بررسی‌های طولانی محکمۀ بین‌المللی جزایی میان سال‌های 1390 تا 1396 ‌و یک‌بار رد شدن از سوی دادگاه مقدماتی این محکمه در سال 1398 گرفته شده بود.

کمیسیون در اعلامیه‌ای مجزا به تاریخ 23 جوزای 1399، حمایت خود را از تصمیم محکمه مبنی بر آغاز تحقیقات در افغانستان تصریح کرد. همچنین کمیسیون اعلام کرد که ایجاد یک سیستم موثر ملی برای عدالت که متضمن پاسخگویی قضایی جرایم بین‌المللی مطابق با معیارهای بین‌المللی باشد، ضروری است و باید حمایت شود.

  1. کارزار تفنگت را زمین بگذار

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان روز چهارشنبه ۱۳ حمل ۱۳۹۹ کارزاری را با نام «تفنگت را زمین بگذار» راه‌اندازی کرد.

هدف از راه‌اندازی این کارزار فراهم‌سازی تریبونی برای قربانیان جنگ بود تا با بهره‌گیری از آن، تجارب خود را از جنگ و دیدگاه‌های‌شان را در مورد صلح افغانستان ابراز کنند. تا اکنون ۵۴ ویدیو از ۲۱ ولایت افغانستان و هموطنان ما در خارج از کشور منتشر شده است. خواست مشترک همۀ شرکت‌کنندگان کمپاین، توقف فوری خشونت‌ها و اعلان آتش‌بس سراسری بوده است. تعدادی از ویدیوها بیش از هفت هزار بار در رسانه‌های اجتماعی بازدید شده‌اند. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به کارزار تفنگت را زمین بگذار و دادخواهی خود برای تأمین عدالت برای قربانیان و شرکت اثرگذار آنها در گفتگوهای صلح ادامه می‌دهد.

  1. ارسال نامه به اعضای هیأت مذکره‌کننده در گفتگوهای میان‌افغانی

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به تاریخ ۱۷ ثور ۱۳۹۹ به اعضای هیأت مذاکره‌کنندۀ میان‌افغانی نامه‌ای در مورد جایگاه مسایل حقوق بشری در گفتگوهای صلح  فرستاد.

کمیسیون در این نامه گزینش اعضای هیأت مذاکره‌کننده را به آنها مبارک‌باد گفت. همچنان کمیسیون، مأموریت و موقف بی‌طرفانه‌اش در روند صلح را به گونۀ مختصر شرح داده و پیشنهاد کرده است که می‌تواند در زمینۀ حقوق بشر به این هیأت مشورۀ تخصصی ارائه کند. کمیسیون در نامه تصریح کرده است که خواستار موقفی قوی و واضح در مورد مسایل حقوق بشری است و همچنان مایل است با اعضای تیم مذاکره کننده بحث رو در رو داشته باشد. در ادامه، رهبری کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان چندین بار با تیم مذاکره‌کنندۀ دولت جمهوری اسلامی افغانستان دیدار کرد. کمیسیون و هیأت مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی افغانستان با همدیگر بر سر راهکارهایی برای دخیل بودن مداوم کمیسیون در این روند -به ویژه با کمیتۀ حقوق بشر که تحت رهبری داکتر حبیبه سرابی ایجاد شده است- توافق‌هایی کرده‌اند.

  1. ارائه چهار راهکار برای مشارکت قربانیان، کارشناسان و مردم در مذاکرات صلح میان‌افغانی؛ روند صلح فراتر از میز مذاکره

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان روز سه‌شنبه ۱۳ جوزای 1399، چهار راهکار را برای گسترش مشارکت مردم و قربانیان جنگ پیشنهاد کرد و خواستار توجه طرفین مذاکره کننده به این راهکارها شد. کمیسیون با نشر اعلامیه‌ای گفت که روند  مذاکرات باید با استفاده از سنت کهن مشارکت و مشورت در کشور به پیش برده شود و باید زمینۀ اشتراک قربانیان جنگ، کارشناسان، شبکه‌های جامعۀ مدنی و مردم به گونۀ رسمی فراهم شود. به باور کمیسیون، حضور قربانیان جنگ در مذاکرات می‌تواند میزان پشتیبانی مردم را افزایش دهد و افزون بر بهبودی این روند، به حمایت از نتیجۀ مذاکرات نیز منجر شود.

این چهار راهکار پیشنهاد‌شده از سوی کمیسیون برای افزایش نقش مردم و قربانیان جنگ در پروسۀ صلح از این قرار است: 1) انتخاب شماری از قربانیان جنگ برای بیان تجربه‌های‌شان از خشونت‌ها در کشور با طرف‌های مذاکره‌کننده؛ 2) یک کمیتۀ فرعی از سوی هر‌ یک از تیم‌های مذاکره‌کننده تعیین شود تا با یک گروه مرجع متشکل از فعالان حقوق بشری و جامعۀ مدنی که توانایی دریافت و پاسخ‌دهی به پرسش‌ها‌ و ارائه پیشنهاد باشند، به طور منظم ملاقات کند؛ 3) جامعۀ مدنی و متخصصان باید تشویق شوند که پیشنهادها و نظرات کارشناسانۀ شان را در مورد موضوعات مشخص، به طور کتبی یا حضوری ارائه دهند. ممکن است یک یا هر دو طرف مذاکره‌کننده خواهان دریافت این خدمات شوند در آن صورت تسهیل‌کنندۀ روند می‌تواند زمینۀ ملاقات کارشناسان را با طرفین فراهم کند؛ 4) و هر زمان که شرایط پس از شیوع بیماری کوید-19 اجازه داد، جرگۀ مشورتی قربانیان جنگ برگزار شود تا مسایل قربانیان، مصالحه، و عدالت بحث شود.

در عین حال، ممکن است سازوکارهایی برای ارائۀ مشوره آنلاین وجود داشته باشد تا بحث و گفتگو را گسترش دهد و مردم، جامعه مدنی و قربانیان از پیشرفت‌‌ها در گفتگوها و آخرین تحولات مربوط به صلح آگاه باشند.

کمیسیون بر مبنای درخواست تیم مذاکره‌کنندۀ‌ جمهوری اسلامی افغانستان و دیگران، در حال تدوین پالیسی‌هایی است که توسط آن راهکارهای پیشنهاد شده را تطبیق کند. کمیسیون در قسمت ایجاد یک گروه مرجع برای تعامل با تیم مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی افغانستان پیشرفت‌هایی داشته است.

  1. بیانیه‌ای به شورای امنیت سازمان ملل

خانم شهرزاد اکبر، رئیس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، به تاریخ پنجم سرطان 1399، از طریق تماس ویدویی بیانیه‌ای در مورد وضعیت حقوق بشر در افغانستان خطاب به شورای امنیت سازمان ملل ایراد کرد. خانم اکبر با اشاره به تأثیرات چند‌جانبۀ بیماری کوید-19 بر حقوق بشر، در مورد تلاش‌های مداوم کمیسیون در راستای نظارت و دادخواهی برای حقوق بشر در محیطی چالش‌برانگیز سخن گفت. ایشان در مورد سطوح فوق‌العادۀ خشونت علیه افراد ملکی، به شمول حادثه‌ای که این اواخر منجر به کشته شدن مادران هنگام زایمان به دست افراد مسلح شده بود، صحبت کرد. خانم اکبر در میان صحبت‌هایش تأکید کرد که فقط روندی فراگیر با تمرکز بر حقوق بشر می‌تواند به صلحی پایدار منتهی شود و از بازگشت جنگ جلوگیری کند. معامله بر حقوق بشری شهروندان افغانستان به صلح منتهی نخواهد شد. خانم اکبر از سازمان ملل متحد و جامعۀ جهانی حقوق بشر خواست که در کنار شهروندان افغان بایستند تا خشونت را پایان ببخشند، از حقوق بشر –‌به‌خصوص حقوق زنان و اقلیت‌ها- دفاع‌ و تضمین کنند تا صدا و خواست‌های قربانیان پامال نشود. ‌

  1. فراخوان جدید صدای مردم برای عدالت

«فراخوان جدید صدای مردم برای عدالت» پروژه‌ای ملی برای مشوره با تمام شهروندان افغانستان است که به منظور آگاهی‌دهی در مورد عدالت قربانی‌محور و بلند کردن صدای قربانیان کار می‌کند تا نگرانی‌ها، مطالبات و افکار آنان در مورد این هجده سال جنگ و همچنین چند‌دهه پیش از آن در مرکز و نقطه ثقل روند صلح قرار داشته باشد. اکثر شهروندان افغانستان قربانی جنگ‌اند و از حقوق‌شان بازمانده‌اند. این سروی تأثیرات ناشی از جنگ را ترسیم خواهد کرد. کمیسیون از طریق پیام‌رسانی هدف‌مند به عموم، ذینفعان بلند‌رتبه، و تیم تکنیکی دولت، از نتایج این تحقیق برای شامل‌سازی قربانیان در روند صلح و آگاهی‌دهی در مورد عدالت قربانی‌محور استفاده خواهد کرد تا نشان دهد که چطور توجه به خواست‌ها و تقاضای مردم افغانستان به ثبات سیاسی پایدار کمک خواهد کرد.

 

ب) اقدامات، برنامه‌ها‌ و بیانیه‌های کمیسیون در مورد عدالت قربانی‌محور در گذشته (1384 تا 1397):

  1. گزارش صدای مردم برای عدالت

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان از جدی 1383 تا اسد 1383 یک روند مشورۀ ملی را در مورد عدالت انتقالی راه‌اندازی کرد. کمیسیون این نظرسنجی را در 32 ولایت افغانستان و در میان مهاجرین مقیم پاکستان و ایران انجام داد. حدود 6000 شهروند افغانستان در این نظرسنجی شرکت کردند و در پایان برنامه، کمیسیون گزارش جامعی از این نظرسنجی را به نام «صدای مردم برای تأمین عدالت» منتشر کرد. این گزارش نشان داد که مردم از اجرای عدالت در مورد جرایمی که در جریان جنگ انجام شده‌اند، حمایت می‌کنند. انجام این مشوره، نقطۀ عطفی در مبحث عدالت انتقالی در افغانستان بود و راه را برای کار، بحث و اقدامات بیشتر در این مورد باز کرد.

  1. تدوین برنامۀ عمل دولت برای صلح، مصالحه و عدالت

در روزهای ۱۶ و ۱۷ جوزای ۱۳۸۴ اجلاس هاگ دربارۀ صلح، مصالحه و عدالت در افغانستان در کشور هالند برگزار شد. اجلاس هاگ فرصتی را برای تدوین برنامۀ عمل دولت برای صلح، مصالحه و عدالت در افغانستان مساعد ساخت. این برنامه عمل توسط حکومت افغانستان به همکاری کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان و هیأت کمک ملل متحد (یوناما) تهیه شده است. برنامۀ عمل دولت اذعان می‌دارد که کلیه راهکارهای ایجاد صلح و عدالت باید با مشارکت فعال و معنادار همۀ اقشار و گروه‌های جامعۀ متنوع افغانستان اجرا شود و باید توجه ویژه‌ای به اشتراک زنان در این روند صورت گیرد. تدابیر پیشنهاد شده در برنامۀ عمل در پنج بخش کلیدی تقسیم‌بندی شده است:

  1. اذعان به رنج‌های مردم افغانستان؛
  2. ایجاد نهادهای دولتی معتبر و پاسخگو؛
  3. حقیقت‌یابی و مستندسازی؛
  4. ترویج مصالحه و وحدت ملی؛
  5. ایجاد راهکار های مؤثر و معقول پاسخگویی.

گزارش صدای مردم برای عدالت که توسط کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان تهیه شده بود، در واقع مبنای تدوین برنامۀ عمل دولت برای صلح، مصالحه و عدالت را ساخته است.

  1. گزارش ترسیم منازعه

بر اساس برنامۀ عمل دولت افغانستان برای صلح، مصالحه و عدالت، مسئولیت حقیقت‌یابی و مستندسازی جنایات در افغانستان به کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان سپرده شد. هدف از حقیقت‌یابی و مستندسازی این بود که حقیقت جنگ‌ها و بی‌عدالتی‌هایی که در متن تاریخی و اجتماعی کشور به وقوع پیوسته‌اند، ارزیابی شوند. بی‌اعتنایی‌ها رفع شوند و به فرهنگ معافیت پایان داده شود و به اینکه «حقایق چندجانبه» وجود دارند اعتراف شود و این حقایق باید مورد شناسایی قرار گیرند. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان این برنامه را در 34 ولایت کشور راه‌اندازی کرد و تلاش کرد که مصداق‌های جنایات جنگی، جرایم علیه بشریت و نقض‌های جدی حقوق بشر را شناسایی، تحقیق و تحلیل حقوقی کند. روند تهیه گزارش ترسیم منازعه در ماه دلو ۱۳۸۴ آغاز و در ماه قوس ۱۳۸۷ به پایان رسید. کمیسیون پس از کار خستگی‌ناپذیر گزارش ترسیم منازعه از روند حقیقت‌یابی و مستندسازی را تهیه کرد و آنرا برای نشر به رهبری حکومت افغانستان تسلیم داد. 

  1. کود جزا (1396)

اولین کود جزای جامع افغانستان در سال 1396 تصویب شد. در میان بسیاری از مفاد دیگر برای تقویت عدالت کیفری، این کود جزا جنایات بین‌المللی را نیز کودگذاری کرد. در این کود جزا موارد مهم اساسنامه رُم نیز گنجانیده شده بود که منجر به ایجاد یک بخش تخصصی برای جنایات جنگی در اداره لوی‌سارنوالی هم شد. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در تدوین این کود جزا همکاری کرد، کمیسیون تلاش کرد مفادی که در مورد جنایات بین‌المللی‌ اند و دیگر موازینی که به تقویت چهارچوب حقوق بشر در داخل کشور کمک می‌کنند را در کود جزا بگنجاند.

  1. تحقیق ملی در مورد حمایت از حقوق قربانیان منازعات مسلحانه و تروریزم (1397)

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در سال 1397 پژوهش ملی در مورد حمایت از حقوق قربانیان منازعات مسلحانه و حملات تروریستی را راه‌اندازی کرد. این تحقیق بر حمایت از حقوق قربانیان تمرکز داشت، به‌ویژه میزان موفقیت دولت در اجرای مسئولیت‌های ملی و بین‌‌المللی‌اش در قبال حمایت از قربانیان را بررسی می‌کرد. پژوهش در حالی  انجام می‌شد که تلفات ملکی و خسارات وارده ناشی از حملات تروریستی و مسلحانه رو به افزایش بود. معلومات لازم از طریق پرسشنامه، گفتگو با مردم، جلسات گروه تمرکز، مصاحبه‌های انفرادی، و بررسی پیشینۀ تحقیق به دست می‌آمد.

نتایج تحقیق نشان داد که دولت در امر تأمین امنیت شهروندانش موفق نبوده و نتوانسته است به مسئولیت‌ خود در قبال قربانیان عمل کند. در حالی که دولت اکرامیۀ پنجاه تا صد هزار افغانی به برخی از قربانیان یا بازماندگان آنان  پرداخت می‌کند، هیچ برنامۀ منسجمی مبتنی بر قانون برای جبران خسارت قربانیان، و راهکارهای موثری برای پاسخگویی وجود ندارد. قربانیان و بازماندگان آنان پس از مشوره، اولویت‌های زیر را تشخیص داده‌اند: پیگیری قضایی عاملان جنایات، جبران خسارات برای قربانیان، نهایی‌سازی، تصویب و اجرای «قانون جبران خسارت به قربانی»، تأمین امنیت افراد ملکی، سهم‌گیری قربانیان در روند صلح و دسترسی ویژه به خدمات اجتماعی مانند تحصیلات یا اشتغال برای قربانیان،.

  1. مستندسازی تلفات ملکی

در سال 1386 جنگ میان گروه طالبان، دولت افغانستان و نیروهای بین‌المللی تشدید یافت و میزان نقض حقوق بشردوستانه بین‌المللی نیز سیر صعودی‌اش را آغاز کرد. کمیسیون مستقل حقوق بشر در همین سال گروه بررسی ویژه را ایجاد کرد تا از چگونگی رعایت و نقض حقوق بشر دوستانه بین‌المللی در منازعۀ افغانستان نظارت کند.

از آن زمان تا کنون، تیم بررسی ویژه به طور مداوم قضایای تلفات ملکی را بررسی، مستندسازی، تأیید و آرشیف کرده است. همچنین، این تیم بر چگونگی برخورد با زندانیان مرتبط با جنگ نیز نظارت کرده است. کمیسیون به طور منظم در مورد حوادث تلفات ملکی که بر اساس یافته‌های تیم بررسی ویژه هستند اعلامیه‌های رسانه‌ای نشر می‌کند. بیش از یک‌دهه است که کمیسیون گزارش شش‌ماهه و سالانۀ تلفات ملکی را نشر می‌کند. این مستندات می‌تواند برای ایجاد یک تصویر روشن از منازعه و تأمین عدالت برای قربانیان کمک کند.

 


بازنشر این مطلب