از امید به سوی ترس

دیدگاه افغان‌ها درباره عملیات نیروهای ملی و بین‌المللی در افغانستان

دسمبر 2008

خلاصه گزارش

اين گزارش ديدگاه افغان‌ها را راجع به عمليات نيروهاي طرفدار حکومت منعکس مي‌کند. رخ‌دادهايي که در اين گزارش مستند شده، عمدتاً نتيجه عمليات نيروهاي نظامي بين‌المللي، نيروهاي امنيتي داخلي افغانستان يا عمليات مشترکي بوده است که شامل حملات هوايي و تلاشي شبانه خانه‌ها (حملات شبانه) مي‌شود. کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان، تخطي‌هاي شورشيان را عليه مردم ملکي در گزارش جداگانه اي مستند و همزمان با اين گزارش منتشر کرده است. روش‌هاي شورشيان نشان‌دهنده نمونه هاي مشخصي از بدرفتاري با مردم و ارعاب آن‌هاست. کميسيون در فعاليت‌هاي نيروهاي طرفدار حکومت تلاش منظم و سيستماتيكي را براي نقض مكلفيت هاي بين‌المللي آن‌ها نسبت به غيرنظاميان دريافت نكرد. با وجود اين، برخي از عملكردهاي اين نيروها جداً نگران‌کننده است. قطع نظر از اين‌که آيا نيروهاي طرفدار حکومت مرتکب تخطي شده‌اند يا نه، سؤال مهم‌تر اين است که آيا اين نيروها مي‌توانستند ترتيبات بيشتري را براي جلوگيري از وارد کردن صدمه به غيرنظاميان انجام دهند يا نه.

 

اگرچه کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان بر طيفي از فعاليت‌هاي نيروهاي طرفدار حکومت نظارت مي‌کند، اما اين گزارش بر تهاجم هاي هوايي و حملات شبانه تمرکز دارد، زيرا اين دو رويه اسباب اصلي آزردگي و خشم مردم به شمار مي رود. به گفته دفتر معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (يوناما)، حملات هوايي سبب 25 درصد از مجموع تلفات غيرنظامي در 2008 (1387/1386) و 63 درصد از تلفات غيرنظامي توسط نيروهاي طرفدار حکومت بوده است.[1] حملات هوايي گسترده که به کشته و مجروح شدن ده ها تن انجاميده، خشم ملي را عليه نيروهاي طرفدار حکومت برانگيخته است. اگرچه حملات شبانه تلفات کم‌تري در قبال داشته است، اما اين حملات مكرراً شامل بدرفتاري و استفاده از خشونت در ورود به خانه‌ها شده و مردم را به اندازه حملات مرگ‌بار هوايي عليه اين نيروها خشمگين کرده است. در مناطقي که حملات شبانه بيشتر به کار رفته است، اين حمله ها اسباب ترس، ارعاب و آزردگي مردم از نيروهاي طرفدار حکومت بوده است.

 

در مجموع، کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان اتکاي شديد نيروهاي طرفدار حکومت را به حملات هوايي مورد سؤال قرار مي‌دهد، که در چند مورد تلفات غيرنظامي زيادي را در پي داشته و نشان‌دهنده استفاده مفرط از نيرو هوايي بوده است. کميسيون هم‌چنين درجه خشونت مورد استفاده در بعضي از حملات شبانه، مراحل تجويز اين حمله ها و مطابقت آن‌ها با قوانين بين‌المللي بشردوستانه و قوانين بين‌المللي حقوق بشر را مورد سؤال قرار مي‌دهد. بايد اين حملات شبانه به‌خصوص مواردي که منجر به تيراندازي خودسرانه، بازداشت يا بدرفتاري جسمي‌شده، به طور جدي‌تر و شفاف‌تري بررسي شود.

 

کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان از آن نگران است که نبود هماهنگي ميان نيروهاي طرفدار حکومت و در بين اين نيروها و مقامات محلي سبب آن شود که نيروهاي طرفدار حکومت بر اساس منابع غيرموثق يا اطلاعات نادرست عمل کنند و در نتيجه، احتمال تلفات غيرنظامي افزايش يابد. درباره حملات شبانه و ديگر عمليات زميني، عدم تجربه و آشنايي نيروهاي نظامي بين‌المللي با فرهنگ و سنت افغان‌ها موجب شده است که اين نيروها صدمات بي موردي را بر مردم محل وارد کنند.

 

عدم پاسخ‌گويي مقامات و عدم توجه آن‌ها، آزردگي مردم از تلفات غيرنظامي را تشديد کرده است. اين مسأله چند علت دارد: سلسله‌مراتب فرمان‌دهي پراکنده و غيرشفاف، عدم بررسي و پاسخ آهسته، عدم انتشار يافته هاي بررسي و عدم اذعان به‌موقع به رفتار نادرست و تلفات غيرنظاميان. کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان، الگوي مشترکي را در اظهارات غيرنظاميان مستند کرد: خانواده‌هاي افغان شاهد کشته يا زخمي‌شدن اعضاي خانواده خود بودند، خانه‌ها و ديگر اموال آنها تخريب شد يا به خانه‌هاي آن‌ها شبانه بدون توجيه يا جواز قانوني حمله شد. اغلب آن‌ها مرتکب يا مرتکبان اين اعمال يا انگيزه هاي آن‌ها را نمي شناختند. بسياري از افغان‌ها از مطرح‌کردن اين مسائل با مقامات نظامي يا غيرنظامي بيم دارند و اگر زماني هم اين مسائل را مطرح کنند، با آن‌ها بدون دادن توضيح، پوزش يا جبران خسارت برخورد سطحي صورت گرفته است. به گفته مردم، مرتکبان اين اعمال هرگز مجازات نشده‌اند و از تکرار اين اعمال هرگز جلوگيري نشده است.

 

 

 

در پایان، اين گزارش پيشنهادهاي مشخصي را به تمام طرف‌ها براي حل مسائل در آينده ارائه مي‌کند. اين پيشنهادها به شرح زير است:

پيشنهادهایی به نيروهاي طرفدار حکومت

• نيروهاي طرفدار حکومت بايد از احتياط بيشتري در اجراي کليه عمليات نظامي خود کار بگيرند تا صدمه جانبي به افراد و اماکن غيرنظامي به حداقل برسد.
• نيروهاي طرفدار حکومت بايد هماهنگي خود را در طرح و اجراي عمليات به منظور کاهش ميزان خطاي بالقوه به دليل اطلاعات نادرست يا سوءتفاهم ها بهبود دهند.
• نيروهاي طرفدار حکومت بايد سلسله‌مراتب فرمان‌دهي و تمام آيين‌نامه ها درباره حملات شبانه را بازنگري و تصريح کنند تا زمينه پاسخ‌گويي بيشتر مساعد شود. حملات شبانه به عنوان يک روش نظامي يا امنيتي بايد تا حد ممکن به خاطر استفاده از روش جستجو و دستگيري توسط نهادهاي مجري قانون کنار گذاشته شود.
• نيروهاي طرفدار حکومت بايد تمام موارد اتهام وقوع تلفات غيرنظامي را به طور فوري و جامع به منظور تأمين عدالت براي قربانيان بررسي و جزئيات، يافته ها و شواهد بررسي‌ها را منتشر کنند.
• حکومت افغانستان و حکومت هاي فراهم‌کننده نيرو بايد به منظور تأمين عدالت براي قربانيان به طور جمعي تلاش کنند. عوامل مسئول نقض قوانين بين‌المللي بشردوستانه بايد پاسخ گوي اعمال خود باشند.

 

پيشنهادهایی به نيروهاي نظامي بين‌المللي

• نيروهاي نظامي بين‌المللي بايد طرز‌العمل معياري‌شان را بازنگري کنند تا از گزينه حمله هوايي تنها پس از مطالعه تمام گزينه‌هاي ممکن ديگري که مي‌تواند احتمال بروز تلفات غيرنظاميان را کاهش دهد، کار گرفته شود.
• نيروهاي نظامي بين‌المللي بايد يافته هاي بررسي‌ها و تدابير انضباطي خود را تا حد ممکن در افغانستان منتشر کنند. اگر تمام گزارش بررسي ترجمه نشود، حد‌اقل خلاصه يافته هاي آن بايد براي انتشار گسترده به زبان هاي دري و پشتو ترجمه شود.
• نيروهاي نظامي بين‌المللي بايد با نيروهاي امنيتي داخلي و رهبران محلي به‌منظور طرح رهنمودها براي اجرايی که نشانگر احترام به ارزش هاي ديني و فرهنگي افغانستان است، همکاري کنند.

 

پيشنهادهایی به جمهوري اسلامي افغانستان و همکاران بين‌المللي ذي ربط

• حکومت افغانستان با همکاري نمايندگان نظامي و غيرنظامي نيروهاي طرفدار حکومت و با مشورت نمايندگان جامعه بين‌المللي و جامعه مدني بايد يک سازوكار واحد و کافي را براي جبران خسارت قربانيان تمام عمليات نيروهاي طرفدار حکومت ايجاد کند.
• حکومت افغانستان بايد زمينه بررسي و پاسخ‌گويي بيشتري را درباره رفتار نيروهاي امنيتي داخلي مساعد سازد.
• حکومت افغانستان بايد تلاش‌هاي سازنده بيشتري را براي همکاري با نيروهاي نظامي بين‌المللي به منظور افزايش سطح حمايت از غيرنظاميان در عمليات جنگي انجام دهد.