خلاصه گزارش

 

شش ماه اول سال 1398، خونین‌ترین ماه‌ها برای مردم ملکی در افغانستان بود. در این مدت، تلفات افراد ملکی به گونۀ بی‌سابقه افزایش یافته است. در این شش ماه، که گفت‌وگوهای صلح نیز، بین گروه طالبان و دولت ایالات متحدۀ امریکا جریان داشت، خشونت‌ها به گونۀ بی‌سابقه افزایش یافته بود و طرف‌های درگیر جنگ، با افزایش خشونت‌ها و حملات بیش‌تر بر هم‌دیگر می‌خواستند امتیازات بیش‌تر در جریان مذاکرات صلح به‌ دست آورند. باتأسف، قربانیان اصلی این خشونت‌های مسلحانه، مردم ملکی و بی‌دفاع کشور بودند. در این شش ماه، از حملات پیچیده و مسلحانۀ انتحاری، ماین‌های کنار جاده، جنگ‌های زمینی، ترور، حملات راکتی، حملات هوایی و عملیات نظامی شبانه، به عنوان تکتیک‌های جنگی استفاده شده و تلفات گستردۀ ملکی را به بار آورده است.

 

الف ـ میزان تلفات افراد ملکی:

با توجه به آمار و ارقام به‌دست آمده توسط کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، شش ماه اول سال 1398‌، ماه‌های خونینی برای مردم ملکی افغانستان بوده است. عدم پابندی طرفین درگیر در جنگ و تغییر رویکرد و شیوه‌­های جنگی، تلفات ملکی را افزایش داده است. در شش ماه اول سال 1398‌، مجموع تلفات ملکی، (6487) تن کشته و زخمی، نزد کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان ثبت شده است، که از این میان 1611 تن کشته و 4876 تن دیگر مجروح گردیده‌اند. این رقم، در مقایسه به شش ماه نخست سال 1397، افزایش 8.36 درصدی را نشان می‌دهد، طوری‌که در شش ماه اول سال 1397، در مجموع 5986 ‌تن کشته و زخمی در کمیسیون مستقل حقوق بشر ثبت گردیده بود، که از جمله 1496 تن کشته و 2992  تن زخمی به ثبت رسیده بود.

 در شش ماه نخست سال 1398‌، مجموع تلفات افراد ملکی به تعداد 6487 تن (شامل 4176 مرد، 578 زن و 1634 طفل) کشته و زخمی به ثبت رسیده است. لازم به تذکر است که جنسیت 99 تن دیگر از کشته‌شدگان، نزد کمیسیون تثبیت نشده است.

رقم تلفات ملکی زنان در شش ماه نخست سال 1398‌، نظر به شش ماه اول سال 1397‌، 16.8 درصد  افزایش داشته است. در شش ماه اول سال 1398 ، مجموع تلفات زنان 578 تن کشته و زخمی ثبت شده است، درحالی‌که در عین مدت‌زمان در سال 1397، مجموع تلفات زنان به 493 تن کشته و زخمی می‌رسید.

تلفات اطفال در شش ماه اول سال 1398 نظر مدت‌زمان یادشده در سال 1397، 26.47 فی‌صد افزایش یافته است. در شش ماه اول سال 1398، مجموع تلفات اطفال 1634 تن کشته و زخمی به ثبت رسیده است، در حالی‌که در شش ماه اول سال 1397 مجموع تلفات اطفال به 1292 تن کشته و زخمی می‌رسید.

 

ب ـ عاملان تلفات افراد ملکی:

یافته‌‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در شش ماه اول سال 1398 نشان می‌‌دهد که تمامی طرف‌های منازعه در افغانستان، به حقوق بشردوستانۀ بین‌‌المللی پابند نبوده‌ و هر کدام به سهم خود باعث ایجاد تلفات ملکی شده‌اند.

یافته‌‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان از جریان منازعات مسلحانه می‌‌رساند که: از مجموع تلفات افراد ملکی در شش ماه اول سال 1398، 75 درصد آن توسط گروه طالبان، 3 درصد توسط گروه داعش، 11 درصد توسط نیروهای حامی دولت صورت گرفته است وعامل 10 درصد تلفات ملکی نامعلوم بوده و رقم باقی‌مانده تلفات را فیر راکت‌های نیروهای پاکستانی در ولایت کنر، تشکیل می‌‌دهد.

در شش ماه اول سال 1398، مجموعاً 4878  تن از افراد ملکی، در حملات گروه طالبان قربانی شده‌اند که از آن میان، 1051 تن کشته و 3827 تن زخمی شده‌اند. از اثر حملات گروه داعش، 181 تن از افراد ملکی کشته و زخمی شده‌اند (114 تن کشته و 67 تن زخمی). هم‌چنین، نیروهای دولتی و حامیان آن، مسئول آسیب‌زدن به 711 تن از افراد ملکی (310 تن کشته و 401 تن زخمی) استند.‌ 685 تن از افراد ملکی (126 تن کشته و 559 تن زخمی) توسط افرادی که کمیسیون نتوانسته عامل آن را معلوم کند و هیچ گروه و طرف جنگ هم مسئولیت آن را به عهده نگرفته، کشته و زخمی شده‌اند و‌ 32 تن از افراد ملکی (10 تن کشته و 22 تن زخمی) توسط راکت‌هایی که از خاک پاکستان به داخل افغانستان در ولایت کنر فیر شده است، کشته و زخمی شده‌اند. در کل در شش ماه اول سال 1398، توسط طرفین درگیر در منازعات مسلحانه، مجموعاً 6487 تن از افراد ملکی کشته و زخمی شده‌اند (1611 تن کشته و 4876 تن مجروح).

 

ج ـ تفکیک تلفات ملکی براساس نوع حوادث:

ادامه‌دادن به شیوه‌‌های جنگی گذشته، عدم تناسب در استفاده از وسایل نظامی، کشاندن دامنۀ جنگ در محلات مسکونی، به ویژه در شهرها و تغییر شیوه‌‌های جنگی، بدون توجه به آسیب‌پذیرشدن مردم ملکی، از عوامل افزایش تلفات افراد ملکی توسط طرفین منازعه در افغانستان است. طرفین درگیر در جنگ از شیوه­‌های مختلف در جنگ استفاده می‌‌کنند که باعث تلفات ملکی می‌‌گردد.

شیوه‌ها و روش‌های مورد استفادۀ طرف‌های درگیر، از جمله استفاده از ماین‌ها و مواد منفجره، حملات پیچیدۀ انتحاری، درگیری‌های زمینی، حملات راکتی، ترور، حملات هوایی و عملیات نظامی شبانه، به ترتیب، باعث بیش‌ترین میزان تلفات افراد ملکی در کشور گردیده است.

 

نتیجه‌‌گیری:

شش ماه نخست سال 1398‌، خونین‌ترین ماه‌ها برای افراد ملکی در افغانستان بوده و 6487 تن از مردم ملکی به شمول زنان و اطفال قربانی جنگ ومنازعات مسلحانه گردیده است طبق یافته‌‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان طرف‌‌های درگیر به ویژه مخالفان مسلح دولت، به موازین حقوق بشردوستانۀ بین‌المللی و حقوق بشر توجه نداشته و در جریان منازعات، از شیوه‌‌هایی استفاده می‌‌کنند که باعت تلفات افراد ملکی می‌‌شود. با توجه به عدم پابندی طرفین درگیر به حقوق بشردوستانه، به افراد ملکی صدمه وارد گردیده و باعث تلفات جانی و مالی برای مردم می‌‌گردد. استفاده از شیوه‌‌های جدید جنگی و عدم توجه به موازین حقوق بشردوستانۀ بین‌المللی از سوی طرفین درگیر جنگ، باعث افزایش تلفات ملکی شده است. یافته‌‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نشان می‌‌دهد که: در شش ماه اول سال 1398، نسبت به مدت‌زمان مشابه در سال قبل، ارقام تلفات افراد ملکی 8.36 درصد افزایش یافته است، چنان‌که در شش ماه نخست سال 1397، 5986 تن فرد ملکی کشته و زخمی شده بودند، اما درنیمۀ نخست سال 1398، جمعاً 6487 تن کشته و زخمی شده‌اند.

از مجموع تلفات ملکی در این مدت، 75 درصد توسط طالبان، 11 درصد توسط نیروهای دولتی و  نیروهای نظامی بین‌المللی، 3 درصد توسط گروه داعش صورت گرفته است و عامل 10 درصد تلفات افراد ملکی نامعلوم بوده و رقم باقی‌ماندۀ  تلفات، از اثر فیر راکت‌های نیروهای پاکستانی در ولایت کنر آسیب دیده‌اند. تلفات افراد ملکی (کشته و زخمی) در شش ماه اول سال 1398، مجموعاَ 6487 تن، مشمول 4176 مرد، 578 زن و 1634 طفل بوده است و جنسیت 99  تن از قربانیان، نامعلوم باقی مانده است.

هم‌چنین در تلفات افراد ملکی توسط طالبان، 53 درصد، در تلفات افراد ملکی توسط نیروهای دولتی و حامیان دولت افغانستان، 54 درصد افزایش و در تلفات افراد ملکی ناشی از حملات گروه داعش 85 درصد کاهش به عمل آمده است و شاید هم علت این کاهش بزرگ، به تصرف در آوردن مناطق و پایگاه‌های این گروه درشرق افغانستان، از سوی نیروهای دولتی بوده باشد؛ زیرا نیروهای افغان توانستند که بیشتر ساحات تحت کنترول گروه داعش را در شرق کشور تصرف نمایند و تعدادی از شبکه‌های فعال این گروه را در شهر کابل از بین ببرند.

بیش‌ترین تلفات افراد ملکی در این مدت، از اثر ماین‌های کنار جاده و انفجارات ماین‌های خودساخته، جنگ‌های زمینی، حملات انتحاری، حملات راکتی، حملات هوایی، ترور و کشتارهای سیستماتیک و هدف‌مند و عملیات‌های شبانه، به وجود آمده‌اند.

شش ماه گذشته برای اصحاب رسانه‌ها و خبرنگاران نیز خونین بوده است و در ولایت‌های کابل، هلمند، ننگرهار و بغلان، در حوادث مختلف،‌ 3 تن از خبرنگاران کشته و 16 تن دیگر مجروح شده است.

 

پیشنهادها:

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، با توجه به یافته‌‌های نظارتی خود از جریان منازعات مسلحانه، از تمامی طرف‌‌های درگیر (دولت افغانستان، نیروهای بین­‌المللی، گروه طالبان و سایر مخالفان مسلح) می‌‌خواهد که به پیشنهادهای کمیسیون، توجه جدی مبذول داشته و این پیشنهادها را رعایت، تطبیق و اجرا کنند:

۱. از تمامی طرف‌‌های درگیر در جنگ افغانستان خواسته می‌­شود که به موازین حقوق بشردوستانۀ بین‌‌المللی (کنوانسیون‌‌های 1949 جینوا و پروتکل‌‌های الحاقی آن) پابند بوده و تمامی این موازین را در جریان منازعات مسلحانه رعایت کنند. هر نوع نقض این قواعد مسئولیت را متوجه ناقضان آن می‌‌سازد و در تمامی حالات و بدون توجه به زمان و مکان، قابل پی‌گرد و تعقیب عدلی خواهند بود؛

۲. صلح، نیاز مبرم مردم افغانستان است. از طرف‌های درگیر جنگ خواسته می‌شود که با درنظرداشت عدالت و تضمین حمایت از حقوق بشری شهروندان افغانستان، گفتگوهای میان‌افغانی را آغاز کنند و هرچه زودتر آتش بس را برقرار نمایند؛

۳. از تمامی طرف‌‌های جنگ خواسته می‌‌شود که از شیوه‌‌هایی در جنگ استفاده کنند که به افراد ملکی هیچ‌گونه آسیبی وارد نشود. کشتن و آسیب‌رساندن عمدی و سیستماتیک به افراد ملکی، طبق موازین حقوق بشردوستانه ممنوع بوده و از مصادیق جنایت جنگی می‌باشد؛

۴. از تمامی طرف‌‌های منازعه خواسته می‌‌شود که از جنگ در محلات مسکونی و یا هرجای دیگری که به افراد ملکی آسیب وارد می‌‌شود، خودداری کنند و هرگز از انسان‌‌ها به حیث سپر انسانی استفاده ننمایند. هم‌چنان گروگان‌گیری‌، ترور و قتل‌‌های هدفمند و محاکمۀ صحرایی افراد ملکی، هیچ‌گاه‌ توجیه‌پذیر نیست و هیچ جناح نظامی دست به چنین کاری نزنند؛

۵. از گروه‌های مسلح مخالف دولت جداً خواسته می‌شود، تا تأسیسات عامه را مورد تعرض قرار نداده از تخریب پایه‌های برق و مختل‌سازی فعالیت شبکه‌های مخابراتی دست بکشند؛

۶. از دولت افغانستان خواسته می‌‌شود که تمامی مرتکبان نقض حقوق بشردوستانۀ بین‌‌المللی را شناسایی کرده، مورد تعقیب عدلی قرار دهد؛

۷. از دولت افغانستان می‌خواهیم که به سند معتبر «پالیسی ملی جلوگیری از تلفات افراد ملکی، جنبۀ تطبیق بدهد؛

۸. از دولت افغانستان خواسته می‌شود که پالیسی‌ها و طرزالعمل‌های جنگی خویش را، مورد غور و بررسی مجدد قرار داده، و هرکدام را به گونه‌یی تنظیم کنند، که باعث کاهش تلفات افراد ملکی و پاسخ‌گویی عاملان تلفات افراد ملکی گردد؛

۹. از دولت افغانستان خواسته می­‌شود هرچه زودتر، برای تأمین امنیت بهتر شهروندان، اقداماتی را روی دست گیرد. هم‌چنین دولت باید افراد مسلح غیرمسئول را شناسایی کرده، آن‌ها را خلع سلاح نماید؛

۱۰ از دولت افغانستان خواسته می‌‌شود که فرصت حضور محکمۀ جزایی بین‌المللی را در افغانستان مساعد سازد و به منظور رسیدگی به قضایای نقض حقوق بشردوستانۀ بین‌‌المللی، با این محکمه هم‌کاری جدی کند؛

۱۱. لازم است که دولت افغانستان، تمامی منسوبین نیروهای دفاعی و امنیتی کشور را در مورد موازین حقوق بشردوستانۀ بین‌‌المللی و حقوق بشر آموزش دهد؛

۱۲. دولت و نهادهای مدد‌رسان، باید به آسیب‌دیدگان و خانواده‌های افراد قربانی، کمک‌رسانی بیش‌تر کنند. هم‌چنین باید به افراد و خانواده‌هایی که از اثر جنگ‌‌ها بیجاشده اند، توجه جدی صورت بگیرد و از آن‌ها حمایت بیش‌تر شود؛

۱۳. به دولت افغانستان پیشنهاد می‌گردد که «قانون جبران خساره به قربانیان جنگ» را، که مسودۀ آن از طرف کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان تهیه گردیده و به وزارت عدلیۀ جمهوری اسلامی افغانستان فرستاده شده است، زودتر طی مراحل نموده و غرض تصویب، به شورای ملی کشور ارسال کند؛

۱۴. به شورای ملی جمهوری اسلامی افغانستان پیشنهاد می‌گردد که گروه حفاظت از افراد ملکی را در داخل شورای ملی، با اشتراک کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، سازمان‌های بین‌المللی و سازمان‌های جامعۀ مدنی تأسیس کرده، از تلفات افراد ملکی در منازعات مسلحانه، به گونۀ مؤثر جلوگیری کنند.

لطفا متن کامل گزارش را از اینجا دریافت کنید: