مقدمه:

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به گونه مستمر بر وضعیت حقوق بشری اشخاص دارای معلولیت (اعم از زنان، مردان و اطفال دارای معلولیت) نظارت کرده و‌ گزارش داده است. در ضمن‌ برای بهبود وضعیت حقوق بشری این اشخاص به حکومت و جامعه افغانستان پیشنهادهایی ‌ارائه کرده است.

‌ بخش حمایت از حقوق اشخاص دارای معلولیت کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان تا اکنون گزارش‌های متعددی با عنوان‌های‌ «وضعیت اشخاص دارای معلولیت و مشکلات آن‌ها در خانواده و جامعه»، «بررسی وضعیت دسترسی اشخاص دارای معلولیت به اماکن عامه»، «وضعیت حقوق بشری اشخاص دارای معلولیت»، ‌هم‌چنین گزارش‌های سالانه خود را تهیه و منتشر کرده است.

گزارش حاضر، حاصل اقدامات خالصانه و زحمات خستگی‌ناپذیر آمران و همکاران بخش حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت در هشت دفتر ساحوی کمیسیون در بررسی وضعیت این قشر جامعه و چالش‌های دسترسی آنان به حقوق اساسی بشری‌شان است.

روش گردآوری معلومات این بررسی، تحقیق میدانی از راه مصاحبه با 1716 تن از افراد دارای معلولیت، از گروه‌های مختلف سنی، جنسیتی و معلولیتی، از ولایات گوناگون افغانستان است.

با‌تأسف،  آمار دقیقی از اشخاص دارای معلولیت در افغانستان وجود ندارد و تا کنون نیز، سرشماری ملی معلولیت که در سال 2005 توسط مؤسسه بین‌المللی هندیکپ انجام شده است، برای همه معیار پنداشته می‌شود. مطابق این سرشماری، 2.7 در‌صد از نفوس کشور را اشخاص دارای معلولیت شدید تشکیل می‌دهند و‌ این در حالی است که عوامل گوناگون طبیعی یا غیر‌طبیعی چون شرایط جنگی، نبود مراقبت‌های صحی پیش ‌یا پس از ولادت، بیماری‌هایی مانند دیابت، حوادث ترافیکی و... باعث افزایش شمار افراد دارای معلولیت در کشور شده است.

گروه‌های مختلف معلولیت، مانند فیزیکی، حسی و ذهنی در افغانستان با وضعیت‌های گوناگونی به سر می‌برند که از میان این گروه‌ها، کمترین توجه به معلولان ذهنی صورت گرفته است.