خلاصه گزارش

رهایی از فقر و گرسنگی نخستین گزارش از سلسله گزارش‌های است که به هدف بررسی وضعیت حقوق بشر در ارتباط به ۱۴ هدف از اهداف انکشاف پایدار که بیشترین ارتباط را با اصول و ارزش‌های حقوق بشری دارند، تهیه و نشر می‌گردد[1].

در تمامی این تحقیقات تلاش گردیده تا علاوه بر شناسایی چالش‌های حقوق بشری و ارائه پیشنهادهای مشخص برای رفع چالش‌ها- که به آدرس دولت و جامعه جهانی مطرح می‌گردد- معلومات پایه یا بس‌لاین برای شاخص‌های اهداف انکشاف پایدار نیز تهیه گردد تا بستری باشد برای مطالعات بعدی و سنجش روند پیشرفت در هریکی از اهداف چهارده‌گانه مورد مطالعه.

تهیه و نشر گزارش رهایی از فقر و گرسنگی با دو هدف کلی صورت می‌گیرد که بررسی میزان دسترسی شهروندان به‌حق رهایی از فقر و گرسنگی و به دست آوردن معلومات پایه یا بس‌لاین برای شاخص‌های دو هدف اول و دوم اهداف انکشاف پایدار (فقر و گرسنگی) را شامل می‌گردد.

معلومات این تحقیق به‌وسیله مطالعات میدانی و کتاب‌خانه‌ای به‌دست‌آمده و در مطالعات میدانی آن ۲۶۱۰ تن که در آن تقریباً ۳۸ ٪ را زنان و ۶۲٪ را مردان تشکیل می‌دادند سهیم بوده و پرسش‌نامه تکمیل نموده‌اند.

بر اساس دریافت‌های این تحقیق، رهایی از فقر و گرسنگی که از مصادیق حقوق شهروندی و حقوق بشر است، مبتنی بر قوانین ملی و اسناد بین‌المللی حقوق بشر، موردحمایت بوده و دولت افغانستان نیز علاوه بر تعهدات بین‌المللی خویش با توجه به مفاد ماده‌های ۶، ۱۳، ۱۴، ۴۸، ۵۳ و ۵۴ قانون اساسی، مفاد قانون حمایت اجتماعی و آجندای ملی اهداف انکشاف پایدار، وظیفه دارد که در مبارزه با آن‌ها ظرفیت‌های حقوقی و ساختارهای حمایتی را به وجود آورده و در راستای کاهش میزان فقر و گرسنگی تلاش کند.

الف: مطالعات فقر در افغانستان

مطالعات این تحقیق نشان داده است که فقر در افغانستان یکی از مهم‌ترین چالش‌های روند انکشاف و توسعه به‌حساب می‌آید که از سال ۲۰۰۷ به این‌طرف، نه‌تنها موفقیتی در زمینه کنترل آن دیده نشده است بلکه باگذشت زمان شدت میلان فقر جدی‌تر شده و میزان آن از ۳۳.۷٪ در سال ۲۰۰۷ (۱۳۸۵ هجری شمسی) به ۵۴.۵٪ در سال ۲۰۱۷ (۱۳۹۵ هجری شمسی) افزایش‌یافته است. مقیاس خط فقر مبتنی بر آجندای ملی و بین‌المللی اهداف انکشاف پایدار معادل ۱.۲۵ دلار آمریکایی است که  با نرخ فعلی اسعار ۹۷.۵ افغانی می‌شود. به این معنی که اگر یک نفر در یک شبانه‌روز کمتر از ۹۷.۵ افغانی درآمد داشته باشد زیرخط فقر قرار دارد.

میانگین اعضای خانواده

نتایج این تحقیق از تعداد اعضای خانواده‌ها نشان داده است که میانگین اعضای یک خانواده در افغانستان ۶.۵ نفر است که در گزارش‌های وزارت اقتصاد و اداره مرکزی احصائیه قبلاً ۷ نفر اعلان‌شده بود.

تعداد نان‌آوران یک خانواده

بر پایه معلومات این تحقیق ۱۱۰۸ نفر (شامل ۴۲.۵٪ کل جامعۀ نمونه) گفته‌اند که در خانوادۀ‌ آنان صرف یک نفر نان‌آور است، ۶۰۹ نفر دیگر (شامل ۲۳.۳٪) از دو نفر، ۳۷۵ نفر (شامل ۱۴.۴٪ ) از سه نفر، ۱۷۳ نفر (شامل ۶.۶٪ )از چهار نفر، ۳۴۵ نفر (شامل ۱۳.۲٪) از ۵ و بیشتر از ۵ نفر به‌عنوان نان‌آوران خانه یاد نموده‌اند.

منابع اصلی درآمد خانواده‌ها

مطالعات میدانی این تحقیق نشان داده است که از میان ۲۶۱۰ مصاحبه شوند ۷۱۰ نفر (شامل ۲۷.۲٪ )از زراعت و دهقانی به‌عنوان منبع اصلی درآمد خانواده خویش یاد نموده‌اند. ۶۰۱ نفر (شامل ۲۳٪) از دکانداری و کارهای تجارتی، ۵۵۰ نفر (شامل ۲۱.۱٪) از کار در ادارات دولتی و غیردولتی، ۲۱۹ نفر (شامل ۸.۴٪) از مالداری، ۱۹۲ نفر (شامل ۷.۴٪ )از کار در نهادهای امنیتی و دفاعی، ۱۵۹ نفر (شامل ۶.۱٪) از کار در پروژه‌های ساختمانی و ۱۰۰ نفر (شامل ۳.۸٪) از پولی که توسط اعضای خانواده‌های آنان از خارج کشور فرستاده می‌شود به‌عنوان منبع اصلی درآمدشان یاد نموده‌اند. ۷۹ نفر باقی‌مانده (شامل ۳٪ )به این پرسش پاسخ نداده‌اند.

درآمد سرانه خانواده‌ها

نتایج مطالعات کمیسیون مستقل حقوق بشر در این تحقیق نشان داده است که از میان ۲۶۱۰ نفر مصاحبه‌شونده ۳۲۰ نفر (۱۲.۳٪) گفته‌اند که درآمد سرانه خانوادۀ آنان در یک ماه کمتر از ۵۰۰۰ افغانی است. همچنین ۴۶۷ نفر (۱۷.۹٪) از درآمد بین ۵ تا ۱۰ هزار افغانی، ۳۵۱ نفر (۱۳.۴٪) از درآمد بین ۱۰ تا ۱۵ هزار افغانی، ۳۲۹ نفر (۱۲.۶٪) از درآمد بین ۱۵ تا ۲۰ هزار افغانی یاد نموده‌اند. همچنین ۱۲۶ نفر (شامل ۴.۸٪) از درآمد بین ۲۰ تا ۲۵ هزار افغانی، ۲۷۶ نفر (۱۰.۶٪) از درآمد بین ۲۵ تا ۳۰ هزار افغانی، ۲۸۹ نفر (شامل ۱۱.۱٪ )از درآمد بین ۳۰ تا ۳۵ هزار افغانی و ۱۷۷ نفر (۶.۸٪) از درآمد بین ۳۵ تا ۴۰ هزار افغانی، ۱۲۹ نفر (۴.۹٪) از درآمد بین ۴۰ تا ۴۵ هزار افغانی، ۸۱ نفر (شامل ۳.۱٪) از درآمد بین ۴۵ تا ۵۰ هزار افغانی، ۱۷ نفر (۰.۷٪) از درآمد بین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار افغانی و درنهایت ۱۲ نفر (شامل ۰.۵٪) از درآمد بیشتر از ۱۰۰ هزار افغانی درماه یاد نموده‌اند. ۳۶ نفر باقی‌مانده (شامل ۱.۴٪ )به این پرسش پاسخ نداده

مطالعات این بخش از تحقیق نشان داد که ۵۶.۲٪ از خانواده‌ها درآمد ماهانه کمتر از ۲۰ هزار افغانی دارند. مبلغی که با توجه به مقیاس خط فقر یک خانواده ۶.۵ نفری که ۱۹۰۱۲ افغانی تعیین گردیده است، زیرخط فقر قرار دارد.

 

ب: مطالعات گرسنگی در افغانستان

تحقیقات انجام‌یافته در افغانستان نشان داده است که ۴۱٪ اطفال زیر سن ۵ سال کشور با گرسنگی روبرو می‌باشند. همچنین آجندای ملی اهداف انکشاف پایدار تأیید نموده است که در سال ۱۳۹۷ هجری شمسی ۴۴.۶٪ مردم افغانستان عدم مصونیت غذایی مزمن داشته و ۱۳٪ از عدم مصونیت شدید غذایی رنج می‌برند.

بر اساس دریافت‌های این تحقیق که در محور سه شاخص _ توسعه زراعت، الگوی غذایی خانواده‌ها و میزان سوءتغذیه اطفال انجام یافته- گرسنگی یکی از جدی‌ترین چالش‌های مردم افغانستان در حال حاضر به‌حساب می‌آید.

توسعه زراعت

یکی از مهم‌ترین شاخص‌های رهایی از گرسنگی و تغذیۀ سالم، توسعه و انکشاف زراعت و تولیدات زراعتی است که در این بخش موردبررسی قرارگرفته است. معلومات به‌دست‌آمده در این بخش از تحقیق، نشان می‌دهد که از میان ۲۶۱۰ نفر جمعیت نمونه ۷۲۴ نفر (شامل ۲۷.۷٪) گفته‌اند که از برنامه‌های انکشاف زراعت در منطقه‌شان بهره‌مند گردیده ولی ۱۸۳۳ نفر (که ۷۰.۲٪ را شامل می‌گردند) تأیید نموده‌اند که هیچ برنامه یا پروژۀ انکشافی برای توسعۀ زراعت در منطقه آنان تطبیق نگردیده است. ۵۳ نفر باقی‌مانده ( ۲٪) به این پرسش پاسخ نداده‌اند.

الگوی غذایی

آنچه در الگوی غذایی مهم به نظر می‌رسد این است که باید عناصری را در خود داشته باشد که بتواند نیازمندی بدن انسان را مطابق به جدول نیازمندی غذایی رفع کرده و تمام عناصر موردنیاز بدن را از قبیل ویتامین‌ها، پروتین، آهن، سدیم، چربی‌ها و سایر مواد، دارا باشد.

گوشت، حبوبات، شیر، تخم‌مرغ، سبزی‌ها، میوه، نان خشک و برنج ازجمله مواد غذایی است که عمدتاً در سفره مردم افغانستان دیده می‌شوند؛ اما اینکه چه تعداد از مردم کشور می‌توانند به مواد یادشده دسترسی ساده داشته و از یک الگوی مناسب غذایی بهره‌مند باشند، پرسشی است که در این بخش موردمطالعه قرارگرفته است.

استفاده از گوشت

مطالعات این تحقیق نشان داده است که در حال حاضر از میان ۲۶۱۰ نفر مصاحبه‌شونده( ۷۹.۵٪ از جمعیت نمونه) دو بار یا کمتر از دو بار در هفته گوشت مصرف می‌کنند و ۱۷.۷٪ آن‌ها توان استفاده از گوشت را در هر هفته نداشته و در هرچند هفته صرف یک‌بار گوشت استفاده می‌کنند.

استفاده از حبوبات

مبتنی بر یافته‌های این تحقیق از میان ۲۶۱۰ نفر که با آنان مصاحبه انجام‌یافته ۴۶.۸٪ مردم کمتر از دو بار در هفته حبوبات استفاده می‌کنند که در این میان ۷.۵٪ آنان توان استفاده از حبوبات را در هر هفته نداشته و هرچند هفته یک‌بار می‌توانند از حبوبات استفاده کنند.

 

استفاده از سبزی‌ها

همچنین مطالعۀ میزان سبزی‌ها در سبد‌ یا الگوی غذایی خانواده‌های افراد شامل تحقیق، نشان داده است که ۳۴.۱٪ از مردم در یک هفته کمتر از دو بار از سبزی‌ها استفاده می‌کنند.

استفاده از میوه‌ها

این بخش از تحقیق مشخص نموده است که از میان ۲۶۱۰ نفر مصاحبه‌شونده ۶۲.۲٪ آنان در هفته دو یا کمتر از دو بار میوه استفاده می‌کنند و در این میان ۱۳.۵٪ توان استفاده از میوه‌ها را در هر هفته نداشته و هرچند هفته یک‌بار از میوه‌ها استفاده می‌کنند.

استفاده از نان خشک و چای

مطالعات این تحقیق نشان داده است که بخش عمدۀ از مردم افغانستان توان تهیه یک سفره کامل غذایی را در تمام وعده‌های غذایی نداشته و ناچار وعده‌های زیادی را در چاشت و شام از نان خشک ساده و چای استفاده کنند. چنانچه ۳۶.۳٪ از مصاحبه‌شوندگان این تحقیق گفته‌اند که در هر هفته پنج بار یا بیشتر از پنج بار نان خشک ساده و چای در وعده‌های غذایی چاشت و شام استفاده می‌کنند.

تغذیه اطفال با شیر مادر

معلومات به‌دست‌آمده در این تحقیق نشان می‌دهد که از میان ۲۶۱۰ نفر مصاحبه‌شونده ۷۷٪ آنان )شامل ۲۰۱۰ نفر( تأیید نموده‌اند که اطفال شیرخوارِ خانواده‌های آنان از شیر مادر تغذیه می‌کنند ولی ۲۰.۱٪ (شامل ۵۲۴ نفر) گفته‌اند که اطفال شیرخوارِ خانواده‌های آنان از شیر مادر استفاده نمی‌کنند. ۲.۹٪ باقی‌مانده (شامل ۷۶ نفر) به این پرسش پاسخ نداده‌اند

کوتاهی قد اطفال

نتایج این تحقیق نشان داده است که از میان ۲۶۱۰ مصاحبه‌شونده ۷۲۸ نفر (که ۲۷.۹٪ را شامل می‌گردد) تأیید نموده‌اند که اطفال آنان به کوتاهی قد مبتلا می‌باشد و ۶۶.۵٪ (شامل ۱۷۳۵ نفر) به این پرسش پاسخ منفی داده و گفته‌اند که اطفال آنان به کوتاهی قد مبتلا نیست و درنهایت ۵.۶٪ (شامل ۱۴۷ نفر) به این پرسش پاسخ نداده‌اند.