خلاصه گزارش

مطالعه اسناد بودجه ملی در پنج سال اخیر نشان می‌دهد که در چهار سال 98-1395 تا هفت برابر تفاوت در میزان مصرف سرانۀ بودجه ملی بین ولایت‌های کشور وجود داشته است. ولایت غزنی در این چهار سال در آخر جدول قرار داشته و مصرف سرانه در این ولایت نسبت به ولایت پکتیا تا هفت برابر کمتر بوده است.

بر اساس یافته‌های این تحقیق ولایت‌های غزنی، فاریاب، سرپل، بادغیس، تخار و غور در چهار سال یادشده در آخر جدول قرار داشته و کمترین میزان مصرف سرانه را داشته‌اند، اما ولایت‌های پکتیا، نیمروز، نورستان، پنجشیر، قندهار و ننگرهار از ولایت‌هایی بوده که در صدر جدول با بیشترین مصرف سرانه قرار داشته‌اند.

در سال ۱۳۹۵ مصرف سرانه در ولایت غزنی ۵.۶ مرتبه کمتر از ولایت پکتیا بوده است. این تفاوت در سال ۱۳۹۶ به ۶ برابر، در سال ۱۳۹۷ به ۶.۷ برابر و در سال ۱۳۹۸ به ۶.۸ برابر رسیده است.

هم‌چنین این مطالعات نشان داده است در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ پس از تغییرات در سکتورهای دولتی و ایجاد سکتور مصونیت و نظم عامه، تنها ۱٪ و کمتر از ۱٪ بودجه انکشافی به این سکتور تخصیص داده شده است. سکتور مصونیت و نظم عامه شامل نهادهای عدلی، قضایی و حقوق بشری می‌شود. وضعیت سکتور مصونیت اجتماعی که در بودجۀ سال 99-1398 با عنوان سکتور مصونیت اجتماعی و محیطی آمده و شامل نهادهایی مثل وزارت امور زنان، اداره ملی حمایت از افراد دارای معلولیت و ورثه شهدا، اداره ملی حفاظت محیط‌ ‌زیست، اداره عمومی انسجام کوچی‌ها، وزارت امور مهاجرین و عودت‌کنندگان و وزارت کار و امور اجتماعی می‌شود، نیز بهتر از بخش مصونیت و نظم عامه نبوده و یک یا کمتر از یک درصد بودجه انکشافی را در ۵ سال اخیر به ‌خود اختصاص داده است.

تخصیص میزان بودجه انکشافی به سکتور معارف در ۵ سال اخیر از ۳.۵٪ تا ۱۲.۵٪ متفاوت بوده است. در سال ۱۳۹۵ بودجه انکشافی این سکتور ۱۲.۵٪ بوده اما در سال ۱۳۹۶ این میزان به ۱۰.۱٪ کاهش‌ یافته و در سال ۱۳۹۷ این رقم به ۶.۶٪ رسیده است که عملاً نسبت به سال ۱۳۹۵‌هـ.ش ۵.۹٪ تفاوت را نشان می‌دهد. بودجه انکشافی سال ۱۳۹۸ سکتور معارف ۵.۴٪ بوده و در سال ۱۳۹۹ این بودجه به ۳.۵٪ کاهش‌ یافته است. درخور ‌یادآوری است که در سال‌های 1398 و 1399 این کاهش تا حدودی موجه خواهد بود، زیرا در این دو سال بودجه انکشافی اختیاری بخش ساختمانی سایر نهادها، به شمول سکتور معارف، به وزارت شهرسازی و اراضی منتقل شده است. ولی کاهش این بودجه در سال ۱۳۹۷ نمی‌تواند با توجه به اهمیت سکتور معارف در روند توسعه و انکشاف ملی، زیاد مورد تأیید باشد. هم‌چنین این نکته را نیز باید افزود که تخصیص بودجه ۳.۵٪ برای سکتور معارف در سال ۱۳۹۹ در حالی‌که بخش ساختمانی آن مربوط به وزارت شهرسازی و اراضی شده، نیز نیازمند ‌تأمل و دقت بیشتری می‌باشد.

بودجه انکشافی سکتور صحت در جریان ۵ سال گذشته از ۱۰.۸٪ در سال ۱۳۹۵ به ۷٪ در سال ۱۳۹۶، ۱۰٪ در سال ۱۳۹۷، ۱۰.۴٪ در سال ۱۳۹۸ و ۸.۳٪ در سال ۱۳۹۹ متفاوت است. تفاوتی که زیاد جدی به نظر نمی‌رسد، به‌خصوص در سال‌های 1398 و 1399 که بودجه ساختمانی این سکتور نیز به بودجه وزارت شهرسازی و اراضی انتقال‌ یافته است.

در نهایت معلومات این تحقیق نشان داده است که بخش اعظمی از بودجه انکشافی در ۵ سال اخیر (یعنی بیشتر از ۵۰٪ آن) به سکتور زیربنا و معادن اختصاص‌ یافته است.

گزارش کامل را از اینجا دانلود کنید: