‌تلفات افراد ملکی در جریان منازعات مسلحانه در شش ماه نخست سال 2020 میلادی‌

 

خلاصۀ گزارش

‌تلفات افراد ملکی در جریان منازعات مسلحانه در شش ماه نخست  سال 2020 میلادی‌

 

مقدمه

یافته‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نشان می‌دهد که در شش ماه نخست سال 2020 میلادی، در 880 رویداد مختلف امنیتی، در مجموع ۲،۹۵۷ تن از افراد ملکی کشته و زخمی شده‌اند‌ که از این جمله‌ ۱،۲۱۳ تن جان‌ باخته و ۱،۷۴۴ تن دیگر‌ زخمی شده‌اند.

ارقام یادشده نشان می‌دهد که تلفات افراد ملکی در شش ماه نخست سال 2020 میلادی، نسبت به شش ماه اول سال 2019 میلادی‌ 11 درصد کاهش یافته است.

بر اساس یافته‌های کمیسیون، در شش ماه نخست سال 2019 میلادی‌ ۳،۳۳۸ تن از افراد ملکی از سوی طرفینِ جنگ قربانی شده بودند‌ که شامل 979 تن کشته و ۲،۳۵۹ تن زخمی بودند. این ارقام ‌نشان می‌دهد که در شش ماه نخست سال 2020 میلادی، به‌گونۀ میانگین، هر روز 16 تن از افراد ملکی‌ قربانی شده‌اند.

 

الف) ارقام تلفات افراد ملکی از لحاظ سن و جنس‌

رقم تلفات ملکی زنان در شش ماه نخست سال 2020 میلادی، نسبت به نیمۀ نخست سال 2019 میلادی، 0،5 درصد کاهش داشته است.

در شش ماه اول سال 2020 میلادی‌ تلفات ملکیِ زنان به 297 تن می‌رسد که شامل 126 تن کشته و 171 تن زخمی می‌شود. در حالی‌که در همین مدت‌‌زمان در سال 2019 میلادی، مجموع تلفات ملکی زنان به 301 تن می‌رسید‌ که شامل 113 کشته و 188 تن زخمی بود.

بر اساس یافته‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‌ تلفات کودکان در نیمۀ نخست سال 2020 میلادی‌ نسبت به شش ماه اول سال 2019 میلادی، 33 درصد کاهش یافته است.

در شش ماه نخست سال روان میلادی‌ مجموع تلفات کودکان به 630 تن می‌رسد‌ که 225 کشته و 405 تن زخمی را دربر می‌گیرد. در حالی‌که در شش ماه اول سال 2019 میلادی‌ مجموع تلفات کودکان به 951 تن می‌رسید‌ که شامل 159 کشته و 792 تن زخمی بود.

 

ب) عاملان تلفات افراد ملکی‌

یافته‌­های ما از جریان منازعات مسلحانه می‌­رساند که: از مجموع تلفات افراد ملکی در شش ماه نخست سال 2020 میلادی‌ 48،5 درصد آن توسط گروه طالبان؛ 26،7 درصد توسط عاملان نامعلوم؛ 15،5 درصد توسط نیروهای حکومتی؛ 6،3 درصد توسط گروه داعش و 2،3 درصد توسط نیروهای بین‌المللی صورت گرفته است و ‌باقی ‌تلفات براثر فیر راکت‌های نیروهای پاکستانی در ولایات کنر، کندهار، پکتیا و خوست‌ بوده است.

در شش ماه اول سال 2020 میلادی، مجموعاً ۱،۴۳۸ ‌تن از افراد ملکی براثر حملات گروه طالبان قربانی شده‌‌اند‌ که از آن میان 542 تن کشته و 896 تن زخمی شده‌اند.

ارقام بالا نشان می‌دهد که ‌تلفات افراد ملکی ناشی از حملات طالبان، در مقایسه با شش ماه نخست سال 2019 میلادی‌ 24 درصد کاهش یافته است. در شش ماه نخست سال 2019 میلادی‌ مجموع تلفات افراد ملکی توسط گروه طالبان ۱،۹۱۲ تن بود.

 

ج) تفکیک تلفات ملکی بر اساس نوع رویدادها

1. قتل‌ها و ترورهای هدف‌مند:

یافته‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نشان می‌دهد که در شش ماه اول سال 2020 میلادی‌ 31 درصد کل تلفات را ترور و قتل‌های هدف‌مند تشکیل می‌دهد. در این شش ماه‌ در مجموع  945 تن از افراد ملکی‌ قربانی ترورهای سیستماتیک و هدف‌مند شده‌اند‌ که از آن جمله 533 تن جان‌ باخته و 412 تن دیگر زخمی شده‌اند.

2. استفاده از ماین‌های جاسازی‌‌شده:

یافته‌­های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نشان می‌‌دهد که در شش ماه نخست سال 2020 میلادی‌ براثر انفجارات ماین‌های کنار جاده، ماین‌های مغناطیسی و ماین‌های خودساخته یا موتربمب، مجموعاً 766 تن قربانی شده‌اند‌ که  از آن‌جمله 259 تن جان باخته و 507 تن دیگر‌ زخمی شده‌اند. رقم بالا 26 درصد کل تلفات افراد ملکی را در مدت‌ یاد‌شده دربر می‌گیرد. درخور یادآوری است که تلفاتِ ملکیِ استفاده از این ابزار و ناشی از این تاکتیکِ جنگی، در شش ماه نخست سال 2020 میلادی، نسبت به نیمۀ اولِ سال گذشته‌ در حدود 7 درصد افزایش یافته است.

3. حملات راکتی:

یافته‌های ما نشان می‌دهد که در شش ماه اول سال 2020 میلادی‌ 12،7 درصد کُل تلفات را حملات راکتی و استفاده از سلاح‌های ثقیله تشکیل می‌دهد.‌ در سال 2020 میلادی‌ مجموعاً 378 تن از افراد ملکی براثر حملات راکتی قربانی شده‌اند‌ که شامل 117 تن کشته و 261 تن زخمی‌اند. خوشبخانه‌ رقم تلفات افراد ملکیِ ناشی از حملات راکتی، نسبت به نیمۀ نخستِ سال قبل‌ 47 درصد کاهش ‌نشان می‌دهد. درخور یادآوری است که‌ بیش‌ترین قربانیان این نوع‌ حملات، کودکان و زنان‌اند.

4. حملات انتحاری:

در شش ماه اول سال 2020 میلادی، ‌تلفات ملکی ناشی از حملات انتحاری 109 درصد افزایش یافته است. مسئولیت بیش‌ترین تلفات ناشی از این تاکتیک به شاخۀ خراسان گروه دولت اسلامی (داعش) بر می‌گردد.

یافته‌­های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نشان می­‌دهد که در نتیجۀ این حملات، شمار قربانیان به 347 تن می‌رسد‌ که شامل 110 تن جان‌‌باخته و 237 تن زخمی است. این رقم، 11.7 درصد کل تلفات افراد ملکی را در نیمۀ نخست سال روان میلادی‌ تشکیل می‌دهد.‌ تلفات افراد ملکی ناشی از حملات انتحاری‌ که طالبان مسئولیت آن را به عهده گرفته‌اند، در شش ماه اول سال 2020 میلادی‌ نسبت به همین مدت‌زمان در سالِ پار، خوش‌بختانه 46 درصد کاهش یافته است.

5. درگیری‌ها و جنگ‌های زمینی:

یافته‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نشان می‌دهد‌ که در جنگ‌های زمینی بین نیروهای حکومتی و مخالفان مسلح دولت، مجموعاً 327  تن از افراد ملکی قربانی شده‌اند‌ که از آن میان 245 تن زخمی شده‌اند و 82 تن جان باخته‌اند. این رقم‌ 11،5 درصد کل تلفات افراد ملکی را در نیمۀ نخست سال روان میلادی تشکیل می‌دهد.

خوش‌بختانه‌ تلفات ملکی ناشی از جنگ‌های زمینی و درگیری‌های مسلحانه در سال 2020 میلادی، در مقایسه با مدت‌‌زمان مشابه در سال 2019 میلادی، 66 درصد کاهش یافته است و علت آن‌ کاهش حملات مخالفان مسلح دولت بر مراکز شهرها و ولسوالی‌ها و کاهش عملیات نظامی نیروهای دولتی بر محلات تحت تصرف مخالفان مسلح دولت بوده است.

6. حملات هوایی:

در نیمۀ نخست سال روانِ میلادی‌ براثر حملات هوایی‌ ‌تعداد 189 تن از افراد ملکی قربانی شده‌اند‌ که شامل 108 تن کشته و 81 تن زخمی است.

خوش‌بختانه‌ ‌تلفات افراد ملکی ناشی از حملات هوایی در شش ماه اول سال 2020 میلادی‌ نسبت به همین مدت‌زمان در سال 2019 میلادی‌ 44 درصد کاهش یافته است؛ در نیمۀ اول سال 2019 میلادی‌ براثر حملات هوایی‌ 341 تن از افراد ملکی، شامل 233 تن کشته و 108 تن زخمی، قربانی شده بودند‌‌.

7. عملیات شبانه:

یافته‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نشان می‌دهد که خوش‌بختانه در شش ماه نخست سال روان میلادی تلفات افراد ملکی ناشی از عملیات شبانه‌ 90 درصد کاهش یافته است. در نیمۀ نخست سال 2020 میلادی‌ مجموعاً 5 تن از افراد ملکی قربانی شده‌اند‌ که از آن میان 4 ‌تن کشته و 1 تن زخمی شده‌اند. در حالی‌که ‌کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در شش ماه اول سال 2019 میلادی‌ شمار کشته و زخمی‌ ‌‌عملیات‌ شبانه‌ را ‌51 تن ‌ثبت کرده بود.

8. حمله بر تأسیسات عامه:

از لحاظ حقوق بشردوستانۀ بین‌المللی‌ حمله بر تأسیسات عامه و خصوصی‌ تا زمانی ممنوع است که به خطر بالفعل نظامی ‌بدل نشده باشد و طرف‌های درگیر جنگ مکلف‌اند از هر نوع حمله بر تأسیسات عامه، ملکیت‌های خصوصی مردم، تأسیسات دارای انرژی خطرناک و آثار فرهنگی ‌که منفعت آن به مردم ملکی می‌رسد‌ جلوگیری کنند.

مثال: به تاریخ 12 می سال 2020 میلادی‌ به شفاخانۀ صدبستر واقع در منطقۀ دشت برچی شهر کابل حمله صورت گرفت که براثر آن 16 تن از افراد ملکی، به‌شمول 13 زن، 2 کودک و 1 مرد ملکی کشته و 16 تن دیگر به‌شمول 5 کودک زخمی شد‌ند، مسئولیت این حمله را هیچ گروهی به عهده نگرفته و دولت نیز تا کنون نتوانسته است عامل آن‌را شناسایی کند.

9. حمله بر رسانه‌ها و خبرنگاران:

بر بنیاد حقوق بشردوستانۀ بین‌المللی‌ خبرنگاران نباید از سوی طرفین جنگ‌ مورد تعرض قرار بگیرند.

در شش ماه نخست سال 2020 میلادی‌ خبرنگاران نیز از تعرض مصون نمانده و ‌تعداد 55 مورد خشونت علیه خبرنگاران، شامل قتل، ‌جراحت، لت‌‌وکوب، ربوده شدن، بازداشت، تهدید و توهین‌ ‌ثبت شده است.

با تأسف‌ در شش ماه اول سال 2020 میلادی‌ ‌تعداد 14 تن از خبرنگاران قربانی شده‌اند‌ که شامل 4 تن جان‌باخته و 10 تن زخمی می‌شود.

 

د) تفکیک بر اساس موقعیت جغرافیایی‌

یافته‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نشان می‌دهد که در نیمۀ نخست سال 2020 میلادی‌ زون جنوب‌غرب کشور، بیش‌ترین رقم تلفات افراد ملکی را داشته است. در این زون 692 تن قربانی ‌ثبت شده‌‌اند که شامل 319 تن کشته و 373 تن زخمی می‌شوند. رقم بالا‌ 23 درصد کُل تلفات ملکی کشور در نیمۀ نخست سال 2020 میلادی را تشکیل می‌دهد. سپس‌ به‌ترتیب، زون مرکز با 554 تن قربانی، شامل 228 تن کشته و 326 تن زخمی، 18،7 درصد؛ زون شرق با 580 تن قربانی، 19،6 درصد؛ زون شمال‌شرق با 344 تن قربانی، 11،6 درصد؛ زون شمال با 270 تن قربانی، 9،1 درصد؛ زون غرب با 240 تن قربانی، 8،1 درصد و زون جنوب با 276 تن قربانی، 9،3 درصدِ کُل تلفات ملکی کشور در شش ماه اول سال 2020 میلادی را تشکیل می‌دهد.‌[1]

 

پیشنهادها:

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در ادامه پیشنهادهای پیشین، یک‌بار دیگر از تمامی طرف‌­های جنگ در افغانستان می‌خواهد که به پیشنهادهای این کمیسیون مبتنی بر رعایت اصول حقوق بشردوستانۀ بین‌المللی‌ توجه جدی ‌داشته باشند و به آن‌ها ‌احترام گزارند و اجرا کنند، در غیر آن پروندۀ مسئولیت هر‌یک سنگین‌تر خواهد شد و پیامدهای جدی ‌خواهد داشت:

  1. از تمامی طرف­‌های درگیر در جنگ افغانستان خواسته می­‌شود که به موازین حقوق بشردوستانۀ بین­‌المللی (کنوانسیون‌‌های چهارگانۀ 1949 ژنیوا و پروتکل­‌های الحاقی آن) به‌ویژه به مادۀ 3 مشترک و پروتکل الحاقی دوم سال 1977‌ که در منازعات داخلی، طرف‌های در گیر جنگ، مکلف به رعایت و احترام آن‌اند، پای‌بند باشند و موازین آن‌ را در جریان منازعات مسلحانه رعایت کنند. هر نوع نقض این قواعد، مسئولیت بزرگی را متوجه ناقضان آن می­‌کند و‌ ناقضان‌ در تمامی حالات و بدون توجه به زمان و مکان، قابل پی‌گرد ‌عدلی و قضایی خواهند بود؛
  2. صلح‌ داعیۀ بزرگ و نیاز مبرم مردم رنج‌دیدۀ افغانستان است. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، ضمن حمایت جدی از این داعیۀ سترگ، یک‌بار دیگر از طرف‌های درگیر جنگ می‌خواهد که با درنظرداشت عدالت و تضمین حمایت از حقوق بشری شهروندان کشور، گفت‌وگوهای میان ‌افغانی را آغاز ‌و هرچه زودتر آتش‌بس کامل ‌برقرار‌ کنند؛
  3. از تمامی طرف‌­های جنگ خواسته می­‌شود که هیچ‌گونه آسیبی به افراد ملکی وارد نکنند. کشتن افراد ملکی و آسیب‌رساندنِ عمدی و سیستماتیک به آنها، طبق موازین حقوق بشردوستانۀ بین‌المللی ممنوع‌ و از مصادیق آشکار جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت است؛
  4. از تمامی طرف­‌های منازعه خواسته می­‌شود که از جنگ در محلات مسکونی ‌یا هرجای دیگری که به افراد ملکی آسیب وارد می­‌شود، خودداری کنند و هرگز از انسان­‌ها به حیث سپر دفاعی استفاده نکنند. هم‌چنین گروگان‌گیری­، ترور، قتل­‌های هدف‌مند و محاکمۀ صحرایی افراد ملکی،‌ استفاده از تاکتیک‌های نظامی که نمی‌تواند بین افراد ملکی و اهداف مشروع نظامی تفکیک کند، توجیه‌پذیر نیست و هیچ جناح نظامی نباید دست به چنین کاری بز‌ند؛
  5. از مخالفان مسلح دولت یک‌بار دیگر‌ خواسته می‌شود که برای بازتاب منصفانه، بی‌طرفانه و معیاری‌ وضعیت حقوق بشری شهروندان، برای اعضا و کارمندان کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان فرصت بازدید از مناطق تحت کنترول خویش و‌ بررسی همه‌جانبه، مستمر و عینی قضایا را فراهم کنند؛
  6. از مخالفان مسلح دولت جداً خواسته می‌شود که تمامی قضایای تلفات افراد ملکی را که در ساحات تحت نفوذ آن‌ها رُخ می‌دهد به شکل جدی بررسی کنند و جلو عمل‌کرد غیر حقوق بشری افراد و فرماندهان محلی خود را بگیرند و از اجراآت خود به مردم افغانستان گزارش دهند؛
  7. از مخالفان مسلح دولت‌ یک‌بار دیگر خواسته می‌شود که در تعریف خود از افراد ملکی، تجدید نظر کنند و آن را با اصول حقوق بشر دوستانۀ بین‌المللی انطباق دهند و از هر نوع حمله بر مأموران ادارات ملکی دولت افغانستان، فعالان جامعۀ مدنی، مدافعان حقوق بشر، خبرنگاران، رسانه‌ها، سازمان‌های امدادرسان مراکز صحی و تأسیسات عامه خودداری کنند؛
  8. از آن رو ‌که گزارش کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان و ‌نهادهای بین‌المللی نشان می‌دهد که استفاده از ماین‌های کنار جاده و ماین‌های ‌دست‌ساز گروه طالبان‌ از عوامل عمدۀ تلفات افراد ملکی است، کمیسیون‌ از مخالفان مسلح دولت افغانستان جداً می‌خواهد که هر‌چه زودتر استفاده از این ابزار و تاکتیک نظامی را متوقف کنند؛
  9. از دولت افغانستان خواسته می­‌شود که تمامی مرتکبان نقض حقوق بشردوستانۀ بین‌­المللی را شناسایی کند و مورد پی‌گرد عدلی و قضایی قرار دهد؛
  10. از حکومت افغانستان‌ خواسته می‌شود که پالیسی‌ها و طرزالعمل‌های جنگی خویش را‌ مورد بررسی و بازبینی قرار دهد و ‌هرکدام را به گونه‌‌ای تنظیم کند‌ که سبب تلفات افراد ملکی نشود و عاملان نظامی حکومت را ملزم به پاسخ‌گویی کند؛
  11. از دولت افغانستان خواسته می‌­شود که برای تأمین امنیت بهتر ‌تمامی شهروندان کشور، به‌ویژه اقلیت‌های مذهبی، عالمان دین، مدافعان حقوق بشر و فعالان مدنی شهروندان‌ اقدامات دوام‌دار و سیستماتیک ‌انجام دهد‌؛
  12. از دولت افغانستان خواسته می‌شود که تمامی قضایای‌ تلفات افراد ملکی، به‌ویژه قضایایی را که عامل آن نیروهای دولت افغانستان است، به‌گونۀ جدی پی‌گیری و با عاملان برخورد قانونی کند و از اجراآت خود به مردم افغانستان گزارش دهد؛
  13. از دولت افغانستان، به‌ویژه از نهادهای دفاعی و امنیتی می‌خواهیم‌ که در استفاده از سلاح‌های ثقیله‌ و حملات هوایی ‌بیش‌تر دقت کنند ‌و از آن به عنوان آخرین گزینۀ نظامی بهره برند و به اطلاعات استخباراتی ضعیف‌ اکتفا نکنند؛
  14. دولت و نهادهای مدد‌رسان ملی و بین‌المللی‌ باید میزان کمک و مددرسانی‌شان را به آسیب‌دیدگان، خانواده‌های افراد قربانی و بی‌جاشدگان جنگ‌ بیش‌تر کنند؛
  15. تقاضا می‌شود که حکومت افغانستان «برنامۀ عمل دولت برای حمایت از قربانیان تروریسم» را‌ در هماهنگی با کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان و دیگر ساختارهای مرتبط ملی و بین‌المللی‌ تهیه‌ و فرصت حمایت بیش‌تر از قربانیان را فراهم کند؛
  16.  از دادگاه بین‌المللی جزایی‌ با تأکید تقاضا می‌شود که در زمینۀ رسیدگی به جرایم سنگین بین‌المللی‌ بیش‌‌تر از این تعلل نکند و با راه‌اندازی تحقیقات جدی و همه‌جانبه و با رسیدگی عادلانه به قضایا‌ فرصتِ گذار از فرهنگ بی‌پروایی و معافیت را فراهم کند؛
  17.  مردم افغانستان در جریان منازعات مسلحانۀ طولانی در کشور قربانی‌های زیادی داده‌اند و شماری از افراد و گروه‌ها‌ دست به جنایت‌های هولناک زده‌اند. آشکار است که بدون رسیدگی به پرونده این جنایت‌ها‌، التیام درد قربانیان و دسترسی به صلح پایدار ممکن نیست. جوانب مذاکره‌کنندۀ صلح‌ باید صدای قربانیان جنگ را بشنوند و درباره میکانیسمی توافق کنند که سبب تحقق صلح عدالت‌محور و پایدار شود؛
  18. از شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی افغانستان و از دفتر سیاسی طالبان در قطر خواسته می‌شود که به منظور جلوگیری از تلفات افراد ملکی و بررسی جدی و همه‌جانبۀ قضایای نقض حقوق بشردوستانۀ بین‌المللی، میکانیسم کارای ارتباطی با کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، سازمان ملل متحد و نهادهای مدنی فعال در عرصۀ جلوگیری از تلفات افراد ملکی ‌ایجاد کنند و با این نهاد‌ها‌‌ رابطه مؤثر برقرار کنند؛
  19. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان از حکومت افغانستان، تحریک طالبان، ایالات متحدۀ امریکا و جامعۀ جهانی می‌خواهد که به پیشنهادهای کمیسیون در مورد مشارکت قربانیان، کارشناسان و مردم در مذاکرات صلح، که قبلاً با طرف‌های مذاکرات صلح شریک شده است، توجه جدی کنند و فرصت تطبیق این پیشنهادها‌ را در عمل فراهم آورند؛
  20. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‌ از نهادهای امنیتی، عدلی و قضایی دولت افغانستان جداً می‌خواهد که درباره قضیۀ شهادت کارمندان ‌کمیسیون ‌به‌گونۀ همه‌جانبه تحقیق‌ و عاملان آن را شناسایی کنند و مورد پی‌گرد عدلی قرار دهند و نتیجۀ اقدامات و اجراآت خویش را با کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در میان نهند.
  21. حکومت باید به منظور تأمین امنیت کارمندان و دفاتر کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‌ به گونه جدی و لازم اقدام کند.

 


[1]‌. زون جنوب‌غرب: کندهار، زابل، ارزگان و هلمند.

زون شرق: ننگرهار، کنر و نورستان.

زون غرب: هرات، فراه، نیمروز، بادغیس و غور.

زون مرکز: کابل، وردک، غزنی، پروان، کاپیسا، لوگر، پنجشیر، بامیان و دایکندی.

زون شمال: بلخ، سمنگان، جوزجان، سرپل و فاریاب.

زون شمال‌شرق: کندوز، بغلان، تخار و بدخشان.

زون جنوب: پکتیا، پکتیکا و خوست.

 

گزارش کامل را از اینجا دانلود کنید:

 


بازنشر این مطلب